خاطرات مرحوم حاج احمدعلی بابایی از اختلافات مطهری با شریعتی

 آقای احمدعلی بابایی که یکی از افراد ملی – مذهبی و از دوستداران دکتر شریعتی بود چند هفته قبل از درگذشت غم انگیزش در خارج کشور نامه ای به من نوشته و به ایران ارسال کرد . متاسفانه هنگامی نامه را دریافت کردم که ایشان دار فانی را وداع کرده بود . نامبرده بعد از مطالعه کتاب طرحی از یک زندگی که من در آن از دوستان و نزدیکان و افرادی که از علی خاطره و مطالبی داشتند خواسته بودم آنها را در اختیار من بگذارند تا در چاپهای بعدی کتاب آنها را لحاظ کنم نامه ای همراه با خاطرات خود از چگونگی مخالفتها و اتقادات شهید مطهری نسبت به علی به شرح ذیل ارسال کردند :خاطرات مرحوم حاج احمدعلی بابایی از اختلافات مطهری با شریعتی بررسی و نقد ها خاطرات طرحی از یک زندگی   enikazemi

 

 ۱٫ مرحوم مطهری الظاهر و بنا به اظهارنظرها و موضع گیریها و مواجهه با پرسشهای افراد در قبال کار اصلاحی دکتر شریعتی نشان می دهد که به هیچ رو نمی خواهد نقش تاثیرگذار شریعتی را در برپایی احیاگری دینی به رسمیت بشناسد و این از اخلال مواضعی که در برابر شریعتی اتخاذ می کرد کاملا هویداست : شنیدم در منزل یکی از دوستان احتمالا منزل حاج تحریریان قرار بوده جلسه ای برگزار شود و این اختلافات را برطرف کنند . اقای حاج احمد صادق که از بانیان اولیه مسجد هدایت بود و همیشه با آیت اله طالقانی بود چون مسجد هدایت تعطیل شده بود همه در حسینیه ارشاد خدمت می کردند . ایشان موضوع را برای من تعریف کرد گفت ما رفتیم منزل حاج تحریریان آقای مطهری هم بود اما دکتر نیامده بود ما گفتیم : جناب آقای مطهری ! نه در فضیلت و سوابق و علم شما ما تردید داریم نه در مقام و موقعیت دکتر شریعتی . خودتان هم دکتر شریعتی را خوب می شناسید شما بیایید منصفانه بگویید ما حرف خودتان را قبول داریم این نهضت جدید نوگرایی دینی که الان انجام گرفته شما بیشتر در آن نقش دارید یا دکتر شریعتی ؟ آقای مطهری گفت : نه من نه دکتر شریعتی ! ما هر دو پیرو بازرگان و طالقانی هستیم . این راهی بود که این دو بعد از شهریور ۱۳۲۰ در پیش گرفتند و ما هر دو دنباله رو این دو نفر به خصوص طالقانی هستیم . ما از این انصاف خیلی خوشحال شدیم . بعد درباره اختلافات صحبت کردیم آقای مطهری گفت نه من اختلافی ندارم . اختلاف من با شریعتی علمی است . ر . ک شریعتی آن گونه که من شناختم ص ۷۰

۲٫ همان ص ۷۸

۱۷ دی ماه ۱۳۷۴ – ۷ ژانویه ۱۹۹۶ ۱

خدمت سرکار خانم پوران شریعت رضوی دوست گرامی

با تقدیم سلام و استفسار از احوال جناب عالی و همه دوستان و نزدیکان ، امید که همواره موفق و کامیاب باشید . اخیرا توفیق دستیابی به نسخه ای از کتاب شما طرحی از یک زندگی برایم حاصل شد . خیلی مسرور شدم و در حق شما دعا کردم . در جایی آورده بودید هر گاه اطلاعاتی نزد سایرین باشد برای شما بنویسد تا در چاپهای بعد منظور کنید . من مطالب و خاطراتی پیرامون مرحوم آقای دکتر در ذهن داشتم گرچه بیشترش را قبلا بازگو کرده ام با این حال مفید دانستم بنشینم و بنویسم آنچه در دل تنگ دارم به رشته تحریر آورم شاید در نشرهای بعدی به کار آید و یا لااقل خاطراتی را به ذهن شما منتقل کنم . و گمان ندارم آنچه نوشته ام کلا به کار وارد کردن یا تکمیل این کتاب بیاید و شاید هم هیچ کدام ! اینکه ضروری دیدم از سرکار بخواهم قضیه نامه ای است که مجله ۱۵ خرداد بعد از ۱۵ ، ۱۶ سال به نام دکتر شریعتی چاپ کرده و چنان که می دانید دستاویز خوبی برای بعضی تنگ نظران مخصوصا در این خارجه شده . اولا صحت و سقم آن وسیله جناب علی قابل باور است ؟ در ثانی در صورتی که چنین نامه ای بوده ، هرگز بی اعتنا و بی تفاوت از آن نباید بگذرید . باید اسباب و علل شرایطی که ایجاب می کرده آن مرد بزرگ ، آن فرزانه دردمند ، آن مضامین را روی کاغذ آورده شرح داد . آنچه فهمیده می شد به فرض وجود چنین سابقه ای این مضمون منتشره بی سر و ته و سانسور شده و تصرف شده و ناقص است. و تحقیقا مصداق فرموده …

 

منابع :

کتاب  : طرحی از یک زندگی، پوران شریعت رضوی – (همسر دکتر علی شریعتی)

نشر الکترونیکی : وب سایت شریعتی در نیمه حرف.کام، اِنی کاظمی – (Shariati.Nimeharf.Com)

انتقاد استاد مطهری بر مقایسه کنندگان سید جمال و شریعتی

موج فراگیر و تاثیرگذار شریعتی در جامعه ایران و به ویژه محافل مذهبی آن چنان زیاد بود که برخی از محققان و پژوهشگران مذهبی کار او را از حیث آگاهی بخشی و رهایی گری جامعه و مردم از چنگ خرافات و عقب ماندگیهای ذهنی و معرفتی و مسائل دست و پا گیر مذهب قشری و آیینی که به نام دین تبلیغ و ترویج می شد با کار سید جمال و اقبال لاهوری مقایسه می کردند .

انتقاد استاد مطهری بر مقایسه کنندگان سید جمال و شریعتی بررسی و نقد ها شریعتی و روشنفکری شریعتی و مطهری طرحی از یک زندگی   enikazemi

آقای سید محمد مهدی جعفری که جزو نخستین پژوهشگرانی بود که دکتر شریعتی را با سید جمال و اقبال مقایسه کرده بود و اندیشه های شریعتی را در راستای برپایی (( رنسانس اسلامی )) می دانست از سوی مرحوم مطهری مورد انتقاد واقع شده و آن مرحوم واکنش خود را در قبال ابراز چنین نظریاتی خطاب به آیت اله خمینی نشان می دهد :

… اخیرا می بینم گروهی که عقیده و علاقه ی درستی به اسلام ندارند و گرایش های انحرافی دارند با دسته بندی های وسیعی در صدد این هستند که از او بتی بسازند که هیچ مقام روحانی جرات اظهار نظر در گفته های او را نداشته باشد . این برنامه در مراسم چهلم او در مشهد – متاسفانه با حضور بعضی از دوستان خوب ما – و بیشتر در ماه مبارک رمضان در مسجد قبا اجرا شد ، تحت عنوان این که بعد از سید جمال و اقبال و بیش از آنها این شخص ( شریعتی ) رنسانس اسلامی به وجود آورده و اسلام را نو کرده و خرافات را دور ریخته و همه باید به افکار او بچسبیم ولی خوشبختانه با عکس العمل شدید گروهی دیگر مواجه شد و به علاوه هوشیاری و حسن نیت امام مسجد که متوجه شد توطئه ای علیه روحانیت بوده در شبهای آخر فی الجمله اصلاح شد۲ .  

 ۱٫ شریعتی آن گونه که من شناختم ص ۸۰  

۲٫ سیری در زندگانی استاد مطهری صص ۸۲ و ۸۳

 

آقای جعفری می گوید وقتی برای اولین بار متن نامه شهید مطهری به امام خمینی چاپ و منتشر شد و من آن را مطالعه کردم از این نفی۱ و اساسا برخورد احساسی و بسیار تند و عصبی مرحوم مطهری با مرحوم دکتر شریعتی سخت متعجب شدم اما اگر فری با انصاف و بدون هیچ پیش داوری قبلی بین حرکت فکری سید جمال و شریعتی مقایسه ای انجام دهد بین این دو حرکت مشابهت ها و تداوم زیادی می بیند با این تفاوت که حرکت شریعتی در زمان خود بسیار موفقیت آمیزتر ، اثرگذارتر و گسترده تر از حرکت سید جمال در زمان خودش بود۲ .   

مرحوم مطهری به دنبال مخالفتها و انتقادات علیه دکتر شریعتی تا بدانجا پیش می رود که در همان نامه به ایت اله خمینی سفر آخرین شریعتی را به خارج که بر اثر فشارهای عدیده روحی و روانی و توطئه های ساواک و رژیم پهلوی سرانجام به شهادت وی منجر می شود ناشی از توطئه و ماموریتی می داند که شریعتی می خواست آن را دنبال کند و خدا می داند که اگر خداوند از باب و یمکرون و یمکروالله و الله خیر الماکرین در کمین او نبود او در ماموریت خارجش چه بر اسلام و روحانیت می آورد . فاعتبروا یا اولی الابصار !

 

منابع :

کتاب  : طرحی از یک زندگی، پوران شریعت رضوی – (همسر دکتر علی شریعتی)

نشر الکترونیکی : وب سایت شریعتی در نیمه حرف.کام، اِنی کاظمی – (Shariati.Nimeharf.Com)

سیری در روابط شریعتی و مطهری

سیری در روابط شریعتی و مطهری

از اِنی کاظمی

آیت الله مطهری و دکتر شریعتی دو مرد تاثیر گذار در انقلاب ایران بودند. نه می توان زحمات مطهری را نادیده انگاشت و نه می شود به شریعتی بی اعتنا بود. این دو [در کنار دیگر بزرگان] بار فرهنگی انقلاب را به دوش کشیدند. ذهن ها را آماده کردند و طرحی نو در انداختند. ادامه خواندن “سیری در روابط شریعتی و مطهری”

استاد مطهری، دکتر شریعتی و حسینیه ارشاد

این مطلب تنها دیدگاه آقای خامنه ای می باشد

…. اما مسئله شرکت ایشان[استاد مطهری] در حسینیه ارشاد نباید گفت «شرکت»، باید گفت «مؤسس». ایشان مؤسس ارشاد است.

آن وقتی که در تهران جلسات مذهبی درست و حسابی و منظمی نبود، چند نفر به فکر افتادند که یک کار این جوری بکنند. عنصر اصلی هم آقای مطهری بود و آقای همایون که بانی مالی آنجا بود جزو پیش قدمان این کار بودند.

چند نفری نشستند و یک محلی را در یک مقداری بالاتر از محل کنونی حسینیه، زمینی بود آنجا را در نظر گرفتند و چادری زدند و دیوار مختصری دورش کشیدند واین شد حسینیه ارشاد و از گویندگان دعوت کردند. ادامه خواندن “استاد مطهری، دکتر شریعتی و حسینیه ارشاد”