اعتراض

از کامو می پرسند : تو که در جهان مسئولی را نمی شناسی و به خدا معتقد نیستی ، و برای خودت طرف مقابلی قائل نیستی که اعتراضت را بشنود ، پس فریاد اعتراضت ، چه معنایی میتواند داشته باشد؟ وقتی معتقدی که گوشی برای شنیدن نیست ، چه دلیلی هست برای اعتراض کردن و فریاد کشیدن؟می گوید :
اعتراض نمی کنم تا مخاطبی بیابم یا مسئولی را بیدار کنم و یا سرزنش کنم ، اعتراض میکنم چون نمیتوانم اعتراض نکنم ؛ اعتراض میکنم که اگر نکنم ، نظامی را که بر انسان حاکم است ، و وضع موجود را پذیرفته ام و بدان تسلیم و با آن همراه شده ام ، در حالی که میخواهم نفی کننده باشم ، نه تسلیم شونده و پذیرنده .
و من سخن البرت کامو را در زندگیم ، بر اساس رسالت و مسئولیت کوچک و حقیری که نسبت به آگاهی و شعور و اعتقادم، حس میکنم ، سرمشق قرار داده ام …
تا آنجایی که حلوقمم اجازه داده است فریاد کشیده ام ، حرف زده ام و کاری کرده ام اگر اینهمه را نمی کردم پذیرفته بودم و تسلیم شده بودم و اینهمه اندکی آرامش می بخشد که آرامش نیز سیاه و سفید دارد …
دلهره و اضطراب و هیجان و هراس از آن کسی است که ندارد ، اما امید « داشتن » را دارد و منتظر موفقیت است ؛ در پایان راهی که رفته است ؛

در انتظار رسیدن به نتایجی است .
اما آنکه راه بی برگشت و بی فرجام را بر گزیده است ، هرگز از هیچ عاملی شکست نمی خورد و هیچ عاملی نمیتواند او را بشکند
____________
(اسلام شناسی۱ ،مجموعه آثار ۱۶ ص ۱۸۱و۱۸۲ )

انسانی که ساخته ی محیط نیست ، محیط ساخته ی اوست

انسانی که ساخته ی محیط نیست ، محیط ساخته ی اوست ،

او از همه ی جبر ها که همیشه انسان ها را در خود می فشرده و قالبهای ماهیت ساز خود را بر آنها تحمیل می کرده است

به نیروی علم ، تکنیک ، جامعه شناسی و خود آگاهی و قدرت ایمان و آگاهی رها شده است :

از جبر طبیعت و وراثت، جبر تاریخ، جبر جامعه (محیط)، به هدایت علم و تکنیک آزاد می شود و بر هر سه زندان خویش می شورد

 و بر هر سه مسلط می شود و با نیروی عشق از چهارمین زندانش ، زندان خویشتن ها رها می شود

و بر ان می شورد و بر خویشتن خویش مسلط می شود و « خویشتن خویش » را می سازد.

_______

شریعتی ، اسلام شناسی ۱ ، انسان ایده آل

دانلود دکلمه نیایش های شریعتی

دانلود دکلمه نیایش های شریعتی سخنرانی های صوتی دکتر شریعتی   enikazemi


درباره این سخنرانی

بخشی از نیایش های معلم انقلابی، دکتر علی شریعتی، که توسط خانم سیده زینب صفوی اجرا شده است.

گوینده

سیده زینب صفوی

تاریخ سخنرانی

رمضان ۱۳۸۹

باز نشر

www.nimeharf.com

موضوع

شریعتی + نیایش ها +  دکلمه

حجم

۶٫۷ مگا بایت (MB)

فرمت

MP3 – صوتی

گوش کنید

(دانلود نیایش+ کلیک کنید)


اسلام شناسی درمشهد و جنجال مخالفان

دکتر شریعتی به رغم اینکه در دانشکده ادبیات تدریس می کرد ولی هفته ای یک بار روزهای پنجشنبه و جمعه شب به تهران می آمد و در حسینیه ارشاد سخنرانی می کرد و اوقات خود را صرف بحثهای علمی و مذهبی مطرح در محافل روشنفکری و دانشگاهی می کرد . تا آن کتاب اسلام شناسی او که حاوی درسهای وی در دانشکده مشهد بود در سال ۱۳۴۷ چاپ و منتشر شد و پس از چندی نخستین اعتراضات از سوی برخی محافل روحانی بر سر برخی مباحث در کتاب اسلام شناسی مشهد درگرفت . البته همه اعتراضات از یک سنخ نبود و از یک روش و قاعده پیروی نمی کرد : اعتراضات از ایرادات ملانقطی مانند نگذاشتن کلمه ( ص ) جلو نام (( محمد )) پیامبر اسلام تا نماز خواندن ابوبکر در مسجد و نیز بحث وصایت امام علی و … را در بر می گرفت . به غیر از برخی روحانیون که دغدغه معرفتی و دینی در طرح این مسائل داشتند و به نسبت توان و ظرفیت خود به نقد و ارزیابی نظریات شریعتی می پرداختند ، جناحی دیگر با غوغاگری و تبلیغات سوء سعی در تحریک عوام و احساسات آنان داشت . این گروه که خود را (( ولایتی ))۱ می نامیدند ، ترکیبی از مذهبی های کم سواد و بیشتر منبری و روضه خوانانی بودند که در پیوند با جامعه وعاظ۲ به تهمت و افترا و دشنام گویی به شریعتی و حسینیه ارشاد در اطراف و اکناف دست می زدند۳ .

اسلام شناسی درمشهد و جنجال مخالفان  اسلام شناسی بررسی و نقد ها شریعتی و مذهب طرحی از یک زندگی   enikazemi
شریعتی که در نقد برخی آموزه ها و آداب شعائری ، زبان تند و صریح و عریانی به کار می برد و اعمالی مانند سینه زنی ، زنجیر زنی ، روضه خوانی ، نماز خواندن بدون روح ، حج مناسکی ، توسل به دعا در توجیه درماندگی و جهل ، حب علی داشتن بدون معرفت او ، و … را با روح اسلام اصیل مغایر می دانست از این رو طرح این مسائل خشم عده ای را علیه او برمی انگیخت .
اما انتقاداتی که از سوی برخی محافل روحانی قشری به شریعتی می شد از این قبیل بود :
– مقصر قلمداد کردن شریعتی به اتهام اشارتی به دو کتاب سیره ابن هشام و طبری در تقریر دو مقاله سیمای محمد و هجرت تا وفات چاپ شده در کتاب محمد خاتم پیمبران و کتاب اسلام شناسی چاپ مشهد .

۱٫ گروه (( ولایتی )) شریعتی را (( خرابکار مذهبی )) خوانده و از دولت تقاضا کردند مانع فعالیتهای وی شود . رهنما ص ۳۸۹
۲٫ با توجه به این که نخستین مخالفان ارشاد و شریعتی اغلب در ردیف وعاظ معروف مساجد تهران بودند می توان دریافت که شهرت و سخنان جدید شریعتی باعث شده بود پایگاه اجتماعی آنان به عنوان یگانه مفسران دین و به این ترتیب ، شهرت و پایگاه اجتماعی و اقتصادی شان به مخاطره افتد . رهنما ص ۳۸۴
۳٫ بنا به گفته مرحوم مهندس بازرگان ، اتهامات علیه شریعتی تا آنجا پیش رفته بود که او را بی دین ، معاند و ضد خدا معرفی می کردند ، ویژه نامه فرهنگی جهان اسلام با یاد معلم شهید انقلاب دکتر علی شریعتی،خرداد وتیر ۱۳۷ ص ۲۶

– لعن و نفرین به دکتر شریعتی به جهت آنکه چرا در مقاله خود اشاره به نماز ابوبکر کرده و درباره آخرین لحظات حیات رسول اکرم نوشته است : (( پیغمبر از این که یک بار دیگر مسجد را ، و مردم را بر خلاف انتظارش می بیند و از این که مسلمانان بی حضور او شکوه و وحدت خویش را حفظ کرده اند سخت مسرور بود )) در حالی که اصلا ابوبکر نماز نخوانده بود .
– لعن و نفرین به این که چرا در مقاله مذکور نوشته است : (( دموکراسی ، مردم را از رای پیغمبر برای نصب خلیفه و انتخاب جانشین ، بی نیاز نکرده است ))۱ .
علی با نقد اسلام تاریخی ، می خواست اسلام آگاهی بخش را وارد زندگی و حیات اجتماعی زمانه اش کند . او می گفت :
مسئولیت اصلی و اصیل ما تنها در یک چیز است و آن در کلمه تجدید بنای مکتبی و مسلکی اسلام با بینشی شیعی ، براساس کتاب ، سنت ، علم و زمان …۲
آنچه نسل جوان و روشنفکر ما را آسیب پذیر کرده است یکی نداشتن ایمان و ایدئولوژی و یکی تسخیر شدن به وسیله ایمان و ایدئولوژی غیر است . در آن صورت جوان ما یک طعمه راحت الحلقوم در کام امپریالیسم و استعمار معنوی و فرهنگی و اخلاقی می شود و یک مقلد مهوع میمون واری که هر سازی کوک کنند می رقصد و (( من تشبه به قوم فهم منهم )) !۳
تبدیل اسلام از مجموعه سنت های موروثی ، میراث های فکری و فرهنگی و طبقاتی و قومی و اجتماعی قدیم ، تابوهای خرافی ، دگم ها و جزم های شبه مذهبی خرافی ، تعصبات ارتجاعی و عادات و آداب مرسوم (( طبق معمول سنواتی )) … به یک دعوت و بعثت ایدئولوژیک است ، به گونه ای که در آن خدا جهان انسان ، تاریخ ، جامعه و آرمان و جهت و جبهه فکری ، اجتماعی ، انسان و عملی هر فرد یا گروهی که بدان ایمان دارد روشن مشخص و در رابطه ای منطقی و مترقی با هم ، تفسیر شده باشد .
تفسیری نه با فرمولهای علمی (( که با بینش علمی ، روحی انسانی ))۴ … در این راه و در این کار است که تعهد امثال ما مطرح می شود و این مسئولیتی است که از ما می خواهند ، هم خدا و هم خلق خدا و چه شکر و شوقی بالاتر از این که خداوند آنچه را در این کار باید و زادی را که در این راه شاید ، به شما ارزانی داشته است و می دانید که در کوله بار هر که در این طریق گام می نهد آنچه باید باشد عشق است و ایثار و اخلاص و تقوی و صبر و خودآگاهی و رنج و ناکامی و استعداد خارق العاده در تحمل سختی۵ …

۱٫ برای اطلاع بیشتر از موارد انتقادات و شایعاتی که علیه حسینیه ارشاد و دکتر شریعتی می شد ، مراجعه کنید به نشریه داخلی ارشاد ( ویژه خاطراتی از زنده یاد دکتر علی شریعتی ) شماره ۱۴ ، مهر ماه ۱۳۸۰ که آقای ناصر میانچی آنها را جمع آوری کرده است .
۲٫ م . آ . ۱ صص ۱۷۷ و ۱۷۸
۳٫ همان ص ۱۷۸
۴٫ همان
۵٫ همان ص ۱۸۰ . وظیفه برخی از این روحانیون و پیروانشان درست در مجموعه فعالیتهای حسینیه ارشاد و روشنگریهای شریعتی بر ضد حاکمیت نظام سلطنت و ترویج اندیشه ها و افکار آگاهی بخش ، معطوف به مسائل فرعی و حاشیه ای بود . آقای محمد علی نجفی از شاگردان دکتر شریعتی در حسینیه ارشاد و کارگردان سینما و تلویزیون زمانه ما را درباره تماس دو تن از اعضای انجمن حجتیه با دکتر که به جای شاه و نظام سلطنت ، بهاییت را دشمن اصلی گرفته بودند می گوید : (( یک شب در حسینیه ارشاد منتظر بودم سخنرانی دکتر شریعتی تمام بشود و با گروهی از دانشجویان برویم خانه ما . بعد از سخنرانی دکتر دو نفر که به انجمن حجتیه اعتقاد داشتند آمدند و با کمال احترام و خضوع بسیار شروع کردند به گفتگو با دکتر شریعتی و حرفشان این بود که شما با این بیان و دانش که دارید در مقابل امام زمان مسئول هستید و حتما باید اقدامی در این زمینه بکنید . ایشان را تشویق می کردند که بیایید در انجمن حجتیه فعالیت کنید . دکتر با متانت و درایت با آنها برخورد کرد و گفت : چرا من نیرویم را بگذارم روی این که اثبات کنیم بهاییت چه اشکالی دارد . من تمام تلاشم را می کنم تا چهره ی درستی از اسلام روشن بشود . و اگر این چهره ی اسلام روشن و مشخص بشود ، هم بهاییت و هم مارکسیسم در مقابل آن تاب نمی آورند . )) دکتر شریعتی در آیینه خاطرات صص ۱۷۴ و ۱۷۵

 

منابع :

کتاب  : طرحی از یک زندگی، پوران شریعت رضوی – (همسر دکتر علی شریعتی)

نشر الکترونیکی : وب سایت شریعتی در نیمه حرف.کام، اِنی کاظمی – (Shariati.Nimeharf.Com)

تعدد زوجات در اسلام

گرفتاری ما این است الان مسائل اسلامی و قوانین اسلامی در جامعه ی اسلامی غالبا به شکلی عملی می شود که زشت و در ذهن روشنفکر متهم است روشنفکر هم حق دارد این نوع عمل را نفرت بار بشمارد اما چون نمی توان این شکل کنونی را از روح قانون اول تفکیک کرد و روح قانون اسلامی را تحلیل کرد خود به خود چنین وضعی پیش آمده که این مسائل درنسل جوان متهم هستند .در حالی که در خود اسلام به شکل بسیار عالی و مترقی مطرح شده یکی از همین مسائل تعدد زوجات است این شکل که الان در جامعه ی  ما مطرح است یک هوسچرانی بی بند وبار فردی است اما تعدد زوجات در اسلام کاملا ضد چیزی است که الان عمل می شود و ما سابقه ی ذهنی با آن داریم .

مساله ی ضرورت اجتماعی است به خصوص در متن آیاتی که مساله ی تعدد زوجات مطرح است (سوره ی نسا) در آنجا کاملا نشان می دهد که در طرح سرنوشت یتیم ها مسئله ی تعدد زوجات مطرح شده .یعنی در موقعی که قرآن از مساله ی یتیم ها- به خصوص در جامعه ی آن زمان که فرد بی سرپرست سرنوشت شومی را در پیش داشته – از تعدد زوجات  سخن می گوید و این خود نکته ی مهمی است.

جنگ جهانی دوم آلمان به خوبی در این جا مطرح می شود. زنان آلمان به عنوان یک نهضت و یک سندیکا برای لغو ممنوعیت ازدواج مجدد مبارزه می کردند . در جنگ بین الملل دوم هشت میلیون نفر کشته شدند که اکثریت مردان بودند و مسلما آثاری که از مساله ی ازدواج به جا می گذارد کاملا مشهود و راه حلش وا ضح است همانطور که خود آنان هم تقاضای ازداج مجدد و متعدد در آن مرحله ی خاص را داشتند.

افرادی در یک دوره ی خاص اجتماعی در حال مبارزه ی ضد استعماری و استبدادی هستند شهید می شوند و یکی از مشکلات شهدا نیز این است ، مردی که بیش از هر کسی شایستگی حیات دارد و به خاطر یک آرمان مقدس انسانی زندگیش را به ملتی می بخشد و به عقیده ای فدا می کند فرزند و همسر این مرد باید بی سرپرست و بی حمایت بمانند این یک ستم بسیار بزرگ است .در این جاست که مساله ی تعدد زوجات مطرح می شود این مورد در انقلاب الجزایر نیز آشکار است . در این جا رهبریت جبهه ی آزادیبخش الجزایر بدون اینکه اسلام و قوانین آن در نظرش باشد بر اساس یک ضرورت با اعلامیه ای (در کتاب L Algerie par les textes  مجموعه اعلامیه های جبهه آزادیبخش الجزایر) به همه مجاهدین دستور می دهد به خاطر تلفات زیاد در این مدت جنگ ازدواج کنید در ازدواجشان آنها یی که برای اولین بار ازدواج می کنند از زنان شهدا وزنانی که فرزندان بیشتری دارند بگیرند. مجاهدین ولو همسر و فرزند دارند اما برای تکفل یتیم ها که یتیم های شهدا هستند می توانند ازدواج مجدد کنند.

این ها تمام نشان می دهد مساله ی تعدد زوجات در اسلام یک نوع امکان تعدد زوجات است برای حل مسائل خاصی که در شکل خاصی از جامعه یا از زمان مطرح میشود.

برچیده از : کتاب زن، بخش سمینار زن، نوشته دکتر شریعتی

 

اسلام، نه رآلیسم، نه ایده آلیسم، هر دو

یکی از خصوصیات اسلام این است که واقعیت های عینی و جبر جامعه را می پذیرد و به وجودشان اعتراف می کند در این جا نیز بینش اسلام بینش خاصی است در مکتب های ایده آلیستی همه ی تکیه ها انحصارا بر ارزشهای متعالی و ایده آل های مطلق و محبوب است و هر واقعیتی را که با آن ها ناسازگار باشد با قاطعیت طرد می کند و یا ریشه کن ! خشم مالدوستی و.. واقعیت هایی هستند که وجود دارند ایده آلیسم اخلاقی آن ها را نادیده می گیرد و وقوعش را انکار می کند و به هر شکلی محکوم!مثلا در مسیحیت به عنوان یک نمونه ایده آلیسم مذهبی طلاق وجود ندارد با این که طلاق گاه چاره ی کار است . برعکس مکتبهای رآلیستی هر چیزی را به دلیل این که واقعیت است می پذیرند (حتی بدترین روابط های جنسی را ) .

اما اسلام این درخت پاکی که نه شرقی است نه غربی ریشه در زمین دارد و شاخه هایش روی در آسمان واقعیتهای موجود را در زندگی در روح و جسم فرد ، در روابط جمعی، در نهاد جامعه و در حرکت تاریخ ، بر خلاف ایده آلیسم می بیند ؛ همچون رآلیسم وجودشان را اعتراف می کند اما بر خلاف رآلیسم آن ها را نمی پذیرد آن ها را تغییر می دهد ماهیتشان را به صورت انقلابی دگرگون می کند و در مسیر ایده آلهای خویش می راند و برای نیل به هدف های ایده آلیستی خویش، آرمان های حقیقی ، اما غیر موجود خویش آن ها را وسیله می کند مثل رآلیست تسلیم آن ها نمی شود آن ها را تسلیم خود می سازد مثل ایده آلیست از آن ها نمی گریزد به سراغ آن ها میرود بر سرشان افسار می زند رامشان می کند و بدینوسیله آنچه را مانع ایده آلیست ها بود مرکب ایده آل خویش می کند . اگر واقعیت ها را انکار کنیم آن  ها بر ما تسلط می یابند و بی خواست ما به هر کجا که اراده کنند کشیده می شوند . چنانکه می بینیم هم رآلیست ها غرق در واقعیت های موجودند، چه بد و خوب و هم ایده آلیست ها که از آن ها می گریزند بلکه ایده آلیست های این جوری بیشتر قربانی و اسیرند زیرا رآلیست با واقعیت ها همراه است اما ایده آلیست که آن ها را نمی شناسد و نمی بیند و جاهلانه و خیال پرستانه نفی می کند ، خود دربرابر حمله ی آن ها بی دفاع و ناشی و ضعیف به زانو در می افتد و نابود می شود. اما دلیل موفقیت اسلام همان طور که گفته شد این است که واقعیت های انسانی و اجتماعی را اعتراف می کند و در نتیجه می تواند عواقبش را کنترل کند .

برگرفته از کتاب فاطمه فاطمه است