facebook

۲۷
این نوشتار توسط اِنی کاظمی در تاریخ ۱ام اردیبهشت، ۱۳۸۸ و در دسته "بررسی و نقد ها + زندگینامه یا بیوگرافی" ارسال شده است.

نگارنده :اِنی کاظمی

– بیشتر دوستانی که وارد وبسایت ما می شوند، دوست دارند بدانند شریعتی کیست؟ در نگاه اول به دنبال زندگی نامه دکتر شهید می باشند، ما این نوشته را برای همیشه ،به علت ورود دوستانی که می خواهند دکتر را بشناسند بالاترین نگاه خواهیم داشت، در واقع این نوشته سنجاب شده است!

خواستم که بگویم: فاطمه دختر خدیجه بزرگ است. دیدم که فاطمه نیست.

خواستم که بگویم: فاطمه دختر محمد (ص) است. دیدم که فاطمه نیست.

خواستم که بگویم: فاطمه همسر علــی است. دیــــدم که فاطمه نیست.

خواستم که بگویم: فاطمه مادر حسنیــن است. دیدم که فاطمه نیست.

خواستم که بگویم: فاطمه مادر زینب است. باز دیدم که فاطمه نیست.

نه اینها همه است و این هــمه فاطمه نیست؛ فاطمه، فاطمه است.

۲۹ خرداد سالروز درگذشت دکتر علی شریعتی است. به همین مناسبت هر ساله به پاس خدمات ارزنده او به نسل جوان این کشور آثار و اندیشه های او همچون استاد شهید مرتضی مطهری مورد نقد و بازخوانی مستمر قرار می گیرد. بی شک او و استاد مطهری دو اندیشمند و دو متفکر تأثیرگذار در جامعه ایرانی بوده و هستند که اندیشه های آنان مقدمات نظری انقلاب اسلامی ایران را فراهم کرد. مجموعه آثار شریعتی که تاکنون بالغ بر ۳۷ اثر رسیده است شامل آثار مختلفی چون، تاریخ، دین، جامعه شناسی، سیاست، عرفان، هنر و … است. در این میان او اهتمام ویژه ای به معرفی الگوهای خاص دینی دارد. شخصیتهایی چون ابوذر، علی(ع)، حسین(ع)، اقبال لاهوری و… کسانی هستند که در تاریخ اندیشه او به تدریج مشاهده می شوند. از منظر او معرفی الگوهای بزرگ در واقع نشان دادن توانمندیها و بستر مساعد تمدنی است که توانسته است آنان را در خود پرورش دهد. او می گوید:

« این یک افتخار بزرگی است که هنوز علیرغم همه علل و عوامل سیاسی و استعماری و ارتجاعی و مادی که مانع رشد و پیشرفت شخصیتها و نبوغ ها در جامعه اسلامی هست، اسلام چون گذشته، قدرت سازندگی انسان و پرورش دهندگی نبوغ را در خود حفظ کرده.»
(مقدمه « ما و اقبال » / ص ۱۱)

زندگینامه

دکتر علی شریعتی در سال ۱۳۱۲ در روستای مزینان از حوالی شهرستان سبزوار متولد شد. اجداد او همه از عالمان دین بوده اند…. پدر پدر بزرگ علی، ملاقربانعلی، معروف به آخوند حکیم، مردی فیلسوف و فقیه بود که در مدارس قدیم بخارا و مشهد و سبزوار تحصیل کرده و از شاگردان برگزیده حکیم اسرار (حاج ملاهادی سبزواری) محسوب می شد. پدرش استاد محمد تقی شریعتی (موسس کانون حقایق اسلامی که هدف آن «تجدید حیات اسلام و مسلمین» بود) و مادرش زهرا امینی زنی روستایی متواضع و حساس بود. علی حساسیتهای لطیف انسانی و اقتدار روحی و صلاحیت عقیده اش را از مادرش به ودیعه گرفته بود. علی به سال ۱۳۱۹ در سن هفت سالگی در دبستان ابن یمین، ثبت نام می کند، اما به دلیل بحرانی شدن اوضاع کشور ـ تبعید رضا شاه و اشغال کشور توسط متفقین ـ  خانواده اش را به ده می فرستد و پس از برقراری آرامش نسبی در مشهد علی و خانواده اش به مشهد باز می گردند. پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در ۱۶ سالگی سیکل اول دبیرستان (کلاس نهم نظام قدیم) را به پایان رساند و وارد دانشسرای مقدماتی شد. در سال ۳۱، اولین بازداشت علی که در واقع نخستین رویارویی مستقیم وی با حکومت و طرفداری همه جانبه او از حکومت ملی بود، واقع  شد. در همین زمان یعنی ۱۳۳۱ وی که در سال آخر دانشسرا بود به پیشنهاد پدرش شروع به ترجمه کتاب ابوذر (نوشته عبدالحمید جوده السحار) می کند. در اواسط سال ۱۳۳۱ تحصیلات علی در دانشسرا تمام شد و پس از مدتی شروع به تدریس در مدرسه کاتب پور احمدآباد کرد. و همزمان به فعالیتهای سیاسیش ادامه داد. کتاب «مکتب واسطه» نیز در همین دوره نوشته شده است. در سال ۱۳۳۴ پس از تاسیس دانشکده علوم و ادبیات انسانی مشهد وارد آن دانشکده شد. در دانشکده مسئول انجمن ادبی دانشجویان بود در همین سالهاست که آثاری از اخوان ثالث مانند کتاب ارغنون (۱۳۳۰) و کتاب زمستان (۱۳۳۵) و آخر شاهنامه (۱۳۲۸) به چاپ رسید و او را سخت تحت تاثیر قرار داد. در این زمان فعالیتهای سیاسی ـ اجتماعی شریعتی در نهضت (جمعیتی که پس از کودتای ۲۸ مرداد توسط جمعی از ملیون خراسان ایجاد شده که علی شریعتی یکی از اعضا آن جمعیت بود). آشنایی او با خانم پوران شریعت رضوی در دانشکده ادبیات منجر به ازدواج آن دو در سال ۱۳۳۷ می گردد. و پس از چند ماه زندگی مشترک به علت موافقت با بورسیه تحصیلی او در اوایل خرداد ماه ۱۳۳۸ برای ادامه تحصیل راهی فرانسه می شود. در طول دوران نحصیل در اروپا علاوه بر نهضت آزادیبخش الجزایر با دیگر نهضتهای ملی افریقا و آسیا، آشنایی پیدا کرد و به دنبال افشای شهادت پاتریس لومومبا در ۱۹۶۱ تظاهرات وسیعی از سوی سیاهپوستان در مقابل سفارت بلژیک در پاریس سازمان یافته بود که منجر به حمله پلیس و دستگیری عده زیادی از جمله دکتر علی شریعتی شد. دولت فرانسه که با بررسی وضع سیاسی او، تصمیم به اخراج وی گرفت اما با حمایت قاضی سوسیالیست دادگاه، مجبور می شود اجرای حکم را معوق گذارد. وی در سال ۱۹۶۳ با درجه دکتری یونیورسیته فارغ التحصیل شد و پس از مدتی او به همراه خانواده و سه فرزندش به ایران بازگشت و در مرز بازرگان توسط مأموران ساواک دستگیر شد.

پس از بازگشت از اروپا

پس از پنج سال تحصیل و آموختن و فعالیت سیاسی، در اروپا، بازگشت به فضای راکد و بسته جامعه ایران و آن هم تدریس در دبیرستان بسیار رنج آور بود، سال بعد (وی) پس از قبولی در امتحان به عنوان کارشناس کتب درسی به تهران منتقل می شود و با آقایان برقعی و باهنر و دکتر بهشتی که از مسئولین بررسی کتب دینی بودند، همکاری می کند. ترجمه کتاب «سلمان پاک» اثر پروفسور لوئی ماسینیون حاصل تلاش او در این دوره است. از سال ۱۳۴۵ او به استادیار رشته تاریخ در دانشکده مشهد استخدام می شود. موضوعات اساسی تدرس او را می توان به چند بخش تقسیم کرد: تاریخ ایران، تاریخ و تمدن اسلامی و تاریخ تمدنهای غیر اسلامی. از همان آغاز روش تدریس، برخوردش با مقررات متداول در دانشکده و رفتارش با دانشجویان، او را از دیگر استادان متمایز می کرد. چاپ کتاب اسلام شناسی و موفقیت درسهای دکتر علی شریعتی در دانشکده مشهد و ایراد سخنرانیهای او در حسینیه ارشاد در تهران موجب شد که دانشکده های دیگر ایران از او تقاضای سخنرانی کنند این سخنرانیها از نیمه دوم سال ۱۳۴۷ آغاز شد. مجموعه این فعالیتها مسئولین دانشگاه را بر آن داشت که  ارتباط او با دانشجویان را قطع کنند و به کلاسهای وی که در واقع به جلسات سیاسی ـ فرهنگی بیشتر شباهت داشت، خاتمه دهند. در پی این کشمکشها و دستور شفاهی ساواک به دانشگاه مشهد کلاسهای درس او، از مهرماه ۱۳۵۰، رسماً تعطیل شد. از اواخر آبان ماه ۵۱ بخاطر سخنرانی های ضد رژیم، زندگی مخفی وی آغاز شد و پس از چند ماه زندگی مخفی درمهرماه سال ۱۳۵۲ خود را به ساواک معرفی کرد که تا ۱۸ ماه او را در سلول انفرادی زندانی کردند؛ که نهایتاً در اواخر اسفند ماه سال ۵۳ او از زندان آزاد می شود و بدین ترتیب مهمترین فصل زندگی اجتماعی و سیاسی وی خاتمه می یابد. در این دوران که مجبور به خانه نشینی بود؛ فرصت یافت تا به فرزندانش توجه بیشتری کند. در سال ۵۵، با فرستادن پسرش (احسان) به خارج از کشور فرصت یافت تا مقدمات برنامه هجرت خود را فراهم کند. دکتر شریعتی نهایتا در روز ۲۶ اردیبهشت سال ۱۳۵۶ از ایران، به مقصد بلژیک هجرت کرد و پس از اقامتی سه روزه در بروکسل عازم انگلستان شد و در منزل یکی از بستگان نزدیک همسر خود اقامت گزید و پس از گذشت یک ماه در ۲۹ خرداد همان سال به نحو مشکوک درگذشت و با مشورت استاد محمد تقی شریعتی و کمک دوستان و یاران او از جمله شهید دکتر چمران و امام موسی صدر در جوار حرم مطهر حضرت زینب (س) در سوریه به خاک سپرده شد.

مجموعه آثار :

٣. زن

٢.چه باید کرد

١.برای خود، برای ما،‌ برای دیگران

۶.انسان

۵.جهانبینی ایدئولوژی

۴.مذهب علیه مذهب

۹.بازشناسی هویت ایرانی اسلامی

٨.علی (ع)

٧.  انسان بی خود

١٢.اسلام شناسی مشهد

١١.میعاد با ابراهیم

١٠.روش شناخت اسلام

١۵.گفتگوهای تنهای

١۴.هنر

١٣.ویژگیهای قرون جدید

١٨.فرهنگ لغات

١٧.آثار گوناگون

١۶.نامه ها

٢١.با مخاطبهای آشنا

٢٠.یک جلوش تا بی نهایت صفر

١۹.پدر، مادر، ما متهمیم!

٢۴.بازگشت

٢٣.ابوذر

٢٢.خودسازی انقلابی

٢٧.شیعه

٢۶.حج

٢۵.ما و اقبال

۳٠.جهت گیری طبقاتی اسلام

٢۹.تشیع علوی، تشیع صفوی

٢٨.نیایش

۳۳.هبوط در کویر

٣٢.تاریخ تمدن جلد دوم

۳١.تاریخ تمدن جلد اول

٣۶.اسلام شناسی دوره سه جلدی

۳۵.-تاریخ ادیان جلد دوم

٣۴.تاریخ ادیان جلد اول

۲۷ دیدگاه

  1. سعید می‌گه:

    مطالب خیلی مفیدی برایم بودند

    [پاسخ]

  2. حسین می‌گه:

    باسلام:
    مطالب خیلی مفیدی برایم بودند واقعا لذت بردم .

    *ممنون*

    [پاسخ]

  3. انی کاظمی می‌گه:

    خودم راضی هستم .

    [پاسخ]

    اردشير پاسخ در تاريخ مهر ۳۰ام, ۱۳۸۹ ۶:۱۵ ب.ظ:

    خو ب است

    [پاسخ]

  4. آرام می‌گه:

    vagan sepasgozaram

    khili ali bud

    [پاسخ]

  5. علي رحماني می‌گه:

    دوست ارجمد عالی بود واقعا خوشم امد.
    بابا این حرف های شریعتی واقعا ادم ها را به پرواز میاورد این چه طور الفبای فارسیه جملات
    اش مثل گوله است که تو مغز هرکه برسد ویران اش میکند . استاد و معلم بزرگ را خلی
    دوست دارم.
    و لی شما هم با این کار تان واقعا یاد از استاد را زنده نگاه میداری. اری وال ار ول.

    [پاسخ]

  6. FATEMEH می‌گه:

    ما بیکار نیستیم بشینیم سخنرانی دکتر شریعتی رو گوش کنیم
    در جواب این دوست عزیز باید بگم که … نصیحت های باباتونو شاید مجبور باشید گوش بدید اما سخنان دکتر شریعتی رو هیچ اجباری واسه گوش کردنشون برا یشما نمیبینم در ثانی سخنان دکتر مال آدمای بیکار نیست .مال اونایی که یه درک و فهم خوب و یک کوله بار از تجربه رو میخوان بزارن رو دوش…

    [پاسخ]

    انی کاظمی پاسخ در تاريخ خرداد ۲۱ام, ۱۳۸۸ ۲:۴۳ ب.ظ:

    درود بر شما فاطمه خانوم، سخن شما کاملا رد شده نیست، اما باید بگوییم نباید آثار دکتر را به طبققه ای خاص محدود کنید! – شما گفتید : مال اونایی که یه درک و فهم خوب و یک کوله بار از تجربه رو میخوان بزارن رو دوش…

    دکتر شریعتی می گفت از اون آخوندی که نهج البلاغه رو برای فقرا محدود کرده بود..

    [پاسخ]

  7. FATEMEH می‌گه:

    ما بیکار نیستیم بشینیم سخنرانی دکتر شریعتی رو گوش کنیم
    در جواب این دوست عزیز باید بگم که … نصیحت های باباتونو شاید مجبور باشید گوش بدید اما سخنان دکتر شریعتی رو هیچ اجباری واسه گوش کردنشون برا ی شما نمیبینم در ثانی سخنان دکتر مال آدمای بیکار نیست .مال اونایی که یه درک و فهم خوب دارن و یک کوله بار از تجربه رو میخوان بزارن رو دوش…

    [پاسخ]

  8. م.بهروز می‌گه:

    سلام
    من یکی که داشتم نا امید می شدم تا اینکه … بگذریم
    ولی دارم کم کم امیدوار می شم ، هنوز هستند کسانی که بدون ملاحظات ، و صرفا برای فهمیدن تلاش می کنند .
    موفق باشید .
    یا علی

    [پاسخ]

  9. سعید می‌گه:

    فقط دکتر علی شریعتی

    [پاسخ]

  10. مجتبی می‌گه:

    این نی بریده از نیستانی که هماره از جدایی و اشتیاق مینالد انسان …
    واقعا عالی!!!!

    [پاسخ]

  11. شکوه می‌گه:

    هرکسی به اندازه ای که احساسش می کنند “هست
    هرکسی را نه بدان گونه که”هست” احساس میکنند
    بدان گونه که “احساسش” میکنند هست

    باسلام و درود فراوان برشما

    مرسی از وبلاگ ارزشمندتان ….پیروز و پایدار باشید

    [پاسخ]

  12. م.شمس می‌گه:

    تقوی را پرهیزکاری یا پرهیزگاری ترجمه می کنند . این یک معنی سلبی و مفهوم منفی است ، ناشی از بینش زاهدانه و صوفیانه ای که در بینش اسلامی ما هم نفوذ کرده است . پرهیزکاری هدفش آلوده نشدن به پلیدی است و مصون ماندن از بدی است . یعنی منزه ماندن ، کار بد نکردن ، “ماندن” و “نکردن” ! اولی یک معنی ایستا ( استاتیک ) و دومی یک مسئولیت منفی ، نتیجه ؟ ” سالم ماندن ” ! ” کامل شدن ” در آن نیست . ” بودن ” است ، ” شدن ” در آن نیست .

    [پاسخ]

  13. با عرض سلام و تشکر.
    از دیدن وبسایت زیبای ضروری مفید و امیدبخشتان بسیار خوشحالم.
    با آرزوی توفیقات بیشتر و خدا نگهدارتان

    [پاسخ]

  14. mohammad می‌گه:

    سلام خسته نباشید به خاطر وب سایت خوبتونم ممنونم بهتون خسته نباشید میگم
    میخواستم ببینم شهید دکتر شریعتی کتابی که درباره فلسفه نماز باشه دارن اگه هست اسمش یا فایل دانلودش یا از دکتر نبود از کس دیگه سراغ دارین …..با تشکر فراوان از همتوننننننننننننننننننن

    [پاسخ]

  15. متین می‌گه:

    سلام دوست عزیز باید قبل از هرچیز به شما به خاطر مطالب جالب و مفیدتان تبریک بگویم اما غرض از مزاحمت این که وقتی در لیست لینک هایی که با سایت تاریخ و تمدن جهان تبادل لینک هوشمند کرده اند میگشتم چند سایت خوب رو انتخاب کردم که ازشون خواشه کنم تا بامن تبادل لینک کنن اخه من نیز در سایت خود این سیستم تبادل لینک هوشمند رو قرار دارم اما فعلا تعداد زیادی با من تبادل لینک نکرده اند برای همین از شما خواهش میکنم تا که با من تبادل لینک کنید و روشش هم دقیقا مثل تبادل لینک با سایت تاریخ و تمدن جهان است ضمن تشکر از وقتی که به من اختصاص دادید خواهشمندم برای تبادل لینک هوشمند با سایت من به آدرس زیر مراجعه کنید
    http://maadweb.com/linkt/links.php

    با تشکر

    [پاسخ]

  16. وحید می‌گه:

    سلام
    وب سایت بسیار زیبا و با محتوایی دارید
    اگر تمایل دارید تبادل لینک کنیم
    یا علی
    موفق باشید

    [پاسخ]

  17. میلاد می‌گه:

    سلام
    شریعتی شریعتی بود
    در صورت تمایل تبادل لینک کنیم

    [پاسخ]

  18. محمد می‌گه:

    سلام من از کتاب های دکتر شریعتی خیلی خوشم می یاد ولی حیف که تازه با این معلم بزرگ آشنا شدم
    یه سوال دارم
    شعر خدایا کفر نمی گویم کتابه یا یه شعر کوتاه؟
    من دونبال این کتابشم؟
    لطفا به من سر بزن و جوابم رو بده

    [پاسخ]

  19. یوسف ناصری می‌گه:

    سلام.
    ممنون که به من سر زدید.
    در راهتون موفق باشید و سر فراز.

    [پاسخ]

  20. پویا می‌گه:

    کتاب “کویر” عشق من بوده و هست

    [پاسخ]

  21. شیراز باکس می‌گه:

    سلام – خسته نباشی ، وبلاگ شما با عنوان دکتر علی شریعتی به لیست “دوستان وبلاگ نویس ” در صفحه اصلی سایت ما اضاف شد ، ممنون میشم شما هم ما رو لینک کنید

    [پاسخ]

  22. فرشته می‌گه:

    سلام ، من شیفته آثار دکتر شریعتی هستم

    [پاسخ]

  23. سید میثم می‌گه:

    شریعتی این را بدان تا دنیا دنیاست راهت ادامه خواهد داشت و ما نیز ان را ادامه خواهیم داد.درود بر تو زمانی که زاده شدی و زمانی که زندگی کردی و زمانی که دوباره بر انگیخته خواهی شد.یاعلی

    [پاسخ]

  24. سعید می‌گه:

    با سلام
    کارتون بسیار ارزشمند و قابل تقدیر هست.
    روشنفکر تر از دکتر شریعتی، اسلام به خود ندیده است.
    تشکر

    [پاسخ]

اندیشه خود را به یادگار بگذارید

- لطفاً به صورت فارسی بنویسید
- برای تماس با مدیریت به "صفحه تماس" بروید
- برای طرح مباحثی که با نوشتار بالا مرتبط نیستند لطفاً به "انجمن گفتگو" رفته و بگو مگو کنید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *



کلمات کلیدی : " " + "" + "" + "" + "" + ""