عصارؤ تشيع علوي نابرابري اجتماعي از نظر امام خميني و دكتر شريعتي | دکتر علی شریعتی

عصارؤ تشیع علوی نابرابری اجتماعی از نظر امام خمینی و دکتر شریعتی

علی محمد قدسی

در این مقاله موضوع نابرابری اجتماعی دیدگاه امام خمینی و دکتر شریعتی را به طور اختصار بررسی قرار می‏دهیم. هدف، به دست آوردن دیدگاههای هریک از این دو شخصیت در ارتباط با پرسشهای مطرح شده با موضوع نابرابری است.

۱ـ امام خمینی و دکتر شریعتی چه تعریفی از طبقـه دارند؟ ۲ـ عوامل موجد نابرابری نزد این دو شخصیـت کدام است؟ ۳ـ آیا این دو شخصیت نابرابری را اجتناب پذیر می‏دانند یا اجتناب ناپذیـر؟ ۴ـ مکانیزمهای رویارویی با نابرابری نزد ایـن دو شخصیـت کدام است؟ ۵ـ ایدئولوژی، جهتگیری ایدئولوژی و مخاطبان ایدئولوژی امام و دکتر شریعتی کدام‏اند؟

طبقه:

امام خمینی در سخنان و آثار خود تعریف مشخصی از طبقه ارائه نداده است. لذا با استفاده از عناصر تشکیل دهندؤ یک تعریف منطقی که از مفهوم ساخته می‏شود، از طریق مصادیق به طبقه به مفاهیم و تعریف طبقه از دیدگاه امام می‏رسیم که عبارت است از: گروهی از مردم که دارای شغل و مشترک درآمد، ثروت و مالکیت هستند که این اشتراک، آنها را در موقعیتی خاص در ارتباط با میزان امکانات اقتصادی و قدرت سیاسی جامعه قرار می‏دهد.همچنین این گروه می‏بایست در ارتباط با زندگی، روحیات و ارزشها و خصوصیات فرهنگی مشترک قرار گیرند تا طبقه را تشکیل دهند. (۱) در بیان امام ، طبقه و قشر یکسان و معادل هم قرار دارند. امام در ارتباط با این تعریف از طبقه، برای جامعه در مقطع زمانی سه طبقه ـ طبقه بالا، طبقه متوسط، طبقه پایین ـ را در نظر می‏گیرد. (۲)

امام همچنین برای تمامی جوامعی که در ارتباط با استعمار قرار می‏گیرند دو طبقؤ ظالم و مظلوم را در نظر می‏گیرد که در این دیدگاه طبقات به صورت تاریخی و از نقطه نظر عامل استعمار در نظر گرفته می‏شود. (۳) امام در این مورد معتقد است که استعمارگران به دست عمال سیاسی خود که بر مردم مسلط شده‏اند نظامات ظالمانه‏ای را تحمیل می‏کنند و بر اثر آن مردم به دو دسته تقسیم می‏شوند: ظالم و مظلوم. امام به ارتباط عامل استعمار جامعه طبقاتی نظر دارد و بدین طریق جامعؤ طبقاتی‏ای را نشان می‏دهد که متشکل از دو طبقه است، که در یک طبقه، عدؤ اندکی که دارای قدرت سیاسی و ثروت هستند و نیز حاکمیت سیاسی را نیز در قبضه دارند بر طبقؤ دیگر که فاقد قدرت و ثروت است و اکثریت را تشکیل می‏دهد سلطه دارند. در رابطؤ فوق امام با دیدگاه تضاد به عنصر استعمار و عمال سیاسی وابسته به آن می‏نگرد که علت طبقاتی جامعه‏اند و جامعه را به دو قطب و طبقه تقسیم کرده و موجب تسلط طبقه‏ای بر طبقؤ دیگر شده‏اند.

تعریف دکتر شریعتی از طبقه

دکتر شریعتی در ارتباط با طبقه تعریف مشخصی ارائه می‏دهد که عبارت است از: گروهی از افراد که دارای زندگی با شکل کار و درآمد همسان و مشابه‏اند تشکیل یک طبقه را می‏دهند. افرادی که در یک طبقه قرار می‏گیرند و در شکل کار و زندگی و اندازؤ برخورداری از جامعه و درآمد با یکدیگر مشترک هستند، تشکیل واحدی می‏دهند به نام طبقؤ اجتماعی که دارای یک فرهنگ و فکر و گرایش و تیپ فکری مشترکی هستند که یک لایه جامعه را فرامی‏گیرند. (۴)

لازم به ذکر است که دکتر شریعتی بین قشر و طبقه تمایز قایل است. او قشر را زیرمجموعؤ طبقه می‏داند، به طوری که هر طبقه می‏تواند متشکل از چند قشر باشد؛ مانند طبقه کارگر که می‏تواند متشکل از قشر کارگر ماهر، نیمه ماهر و غیرماهر باشد. در نظر دکتر شریعتی احساس طبقاتی یکی از عناصر مهم تشکیل طبقه است. از دیگر خصوصیاتی که دکتر برای طبقه قایل است می‏توان علاوه بر احساس طبقاتی(۵) به ویژگیهای زیر نیز اشاره کرد:

اول ـ افـرادی که دارای سبـک زنـدگـی مشابه‏اند . دوم ـ گروهی از انسانها که دارای درآمد مشابه و یکسان هستند. ـ گروهی از افراد که دارای شغل مشابه‏اند. (۶)

مطالب مرتبط

3
دیدگاه بگذارید

avatar
3 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
3 Comment authors
hbibullaعيسياکرم اعظمی Recent comment authors
  Subscribe  
Notify of
اکرم اعظمی
Guest
اکرم اعظمی

مطلب نابرابری اجتماعی بسیار جذاب است اما ادامه مطلب را از کجا بیاورم،راهنمایی کنید.

عيسي
Guest

با تشکر جندتا سخنرانی دکتر را میخوام

hbibulla
Guest
hbibulla

aqeedeh

سلام برای همه کسانیکه در جستجو راه حق استند . سرخ آب وسفید آب سه جلد کتاب است درساید عقیده مطالعه کنید .