دسته‌ها
شریعتی و مطهری

نظر “علی مطهری” در مورد قیاس مطهری و شریعتی

به گزارش سایت نیمه حرف به نقل از باشگاه خبرنگاران؛فردا پنج شنبه 29 خرداد سالروز درگذشت دکتر علی شریعتی (1356) است.فعالیت دکتر شریعتی همزمان با فعالیت‌های استاد شهید مرتضی مطهری بود که وی نیز 12 اردیبهشت 1358 به شهادت رسید. نظر
 هستند کسانی که همواره درصدد مقایسه این دو شخصیت با یکدیگر بوده و بنا دارند به هر دلیلی یکی از این دو شخصیت برجسته را مورد مقایسه قرار داده و به تخریب آن‌ها دست بزنند.
 
در آستانه سالروز درگذشت دکتر شریعتی موضوع قیاس این دو شخصیت را با علی مطهری فرزند استاد مطهری در میان گذاشتیم.
 
علی مطهری که در حال حاضر به عنوان نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات و اسلامشهر دور دوم حضور خود در مجلس شورای اسلامی را سپری می‌کند در این رابطه به باشگاه خبرنگاران گفت: شهید مطهری یک اسلام شناس بوده و علوم اسلامی را از سرچشمه‌های اصیل گرفته بود.
 
وی افزود: هم چنین شهید مطهری اساتید بزرگی را دیده و خودش نیز از یک نبوغ خاصی برخوردار بود.
 
وی افزود: اما دکتر شریعتی یک جامعه شناس بود که با تاریخ اسلام و فلسفه تاریخ آشنایی داشت بنابراین این دو شخصیت با هم قابل قیاس نیستند.
 
نماینده تهران تصریح کرد: مطالعات اسلامی دکتر شریعتی از منابع اصیل نبوده، تحصیلاتش در اروپا بوده است بنابراین نباید انتظاری که از شهید مطهری داریم از دکتر شریعتی هم داشته باشیم.
 
وی گفت: به تصریح شهید مطهری اشتباهاتی هم در آثار دکتر شریعتی وجود دارد.
 
وی افزود: بالاخره ضمن اینکه دکتر شریعتی خدماتی را در سوق دادن جوانان به اسلام داشت اشکالاتی هم در آثارش بود.
 
مطهری گفت: گروهی مثل فرقان نیز خودش را مدیون و پیرو دکتر شریعتی می‌داند (گروه فرقان همان گروهی که استاد مطهری را به شهادت رساند).
 
وی تصریح کرد: در کارهای دکتر شریعتی آثار مثبت و منفی با هم وجود داشت. 
 
فرزند استاد مطهری در خصوص این که آیا آثاری از استاد وجود دارد که تا به حال چاپ نشده و یا در دست انتشار است گفت: بله، هنوز آثاری از این دست وجود دارد و انتشارات آن را موسسه صدرا برعهده گرفته است

دسته‌ها
شریعتی و حسینیه ارشاد شریعتی و مطهری طرحی از یک زندگی

دعوت از شریعتی به حسینیه ارشاد

در سالهای 48 و 49 که موضوع چاپ نشریات حسینیه پیش آمد مرحوم مطهری اولین نشریه حسینیه را در دو جلد به نام محمد خاتم پیامبران با کمک عده ای از اساتید با قبول مقالات آنها و چاپ در این کتابها به مرحله ارائه و عرضه برای مطالعه جوانان رساند و بین همه سخنرانان بخصوص هیئت مدیره حسینیه و اساتید یاد شده در بالا توافق و تفاهم کاملی در اداره برنامه های حسینیه و پیشرفت آن ایجاد نمود . بعد از نشر این کتاب که اولین نشریه حسینیه ارشاد بود در مقاله هجرت تا وفات ( اثر بسیار ارزنده مرحوم دکتر شریعتی ) خود استاد مطهری تعریف و تمجید فوق العاده ای از این اثر در همه محافل به عمل آورد2 . حتی نامه ای در برجستگی و امتیاز این اثر بسیار ارزنده به شخص دکتر و حتی پدرشان (( استاد شریعتی )) نوشته بودند .


تقبل زحمت ویراستاری و اعمال دقت نظر در تمام موضوعات مقالات بخصوص درباره دو مقاله3 مرحوم دکتر شریعتی 1. هجرت تا وفات و 2. سیمای محمد ( ص ) شایان تقدیر بود4 .
متاسفانه به علت بعضی مسئل روانی و احساسی در بین مبلغین دینی آن روز این مقاله از بین تمام مقالات موجود در این دو جلد کتاب زیر ذره بین انتقاد و خرده گیری و اعتراض قرار گرفت و درباره آن اعلامیه بسیار تند و غیر منصفانه ای از ناحیه چند نفر از آقایان روحانیون علیه حسینیه ارشاد و دکتر شریعتی چاپ و منتشر گردید که البته لبه تیز این حملات متوجه شخص استاد مطهری بود که مسبب نشر دو جلد کتاب ناشناخته شده بودند . با وجود اعلام توضیحات دکتر شریعتی درباره ایرادات آقایان روحانیون و با توجه به این که این مقاله را شخص استاد مطهری بازنگری کرده و ایرادی به نظرشان نرسیده بود معهذا اثر سوء تبلیغات در روحیه استاد مطهری موثر افتاد . جلسات مکرر و متعددی در حسینیه یا در خارج از حسینیه تشکیل شد تا شاید راه حلی برای رفع این اعتراضات پیدا شود .

1. از خاطرات آقای میانچی در نشریه داخلی حسینیه ارشاد 6/2/1378 ص 5
2. مرحوم مطهری به حدی از خواندن مقاله زندگی محمد به وجد آمده بود که آن را سه بار و هر بار به طور کامل خوانده بود . به نقل از رهنما ص 331
3. شریعتی به مطهری اجازه داده بود هر یک از مقالات را که می پسندد به چاپ برساند اما مطهری از خواندن مقالات چنان ذوق زده شده بود که هر دو را به طور کامل به چاپ رساند . به نقل از رهنما ص 332
4. نامه های استاد مطهری در این خصوص منتشر شده است .
به خاطر دارم که روزی جلسه ای در منزل یکی از اعضا تشکیل شده بود . از حجه الاسلام فلسفی هم برای شرکت در این جلسه دعوت به عمل آمده بود و ایشان که بنا به اظهار خودشان دقیقا مقاله را خوانده بودند ، مطلب مهمی را که باعث آن همه تبلیغات سوء شده باشد به دست نیاوردند . و تنها ایرادی که به مقاله دکتر شریعتی داشتند و در حضور استاد مطهری و آقای شریعتی ابراز نمودند عبارت از این بود که چرا شریعتی در تمامی این دو مقاله از ابتدا تا انتها القاب خاص حضرت رسول ( ص ) را به کار نبرده اند و به جای استفاده از کلمه ” حضرت ” در مقابل نام رسول اکرم ( ص ) در همه موارد و همه جا فقط به نامیدن ” نام محمد ” اکتفا کرده اند .
همه حاضران منتظر بودند که دکتر شریعتی برای این قصور و تقصیر که در القاب خاص پیامبر را از جلو نام مبارک ایشان حذف کرده بی جواب بماند و پاسخی نداشته باشد ، پس از یک لحظه برگزاری سکوت در بین حضار ، دکتر شریعتی در پاسخ اظهار داشت : (( وقتی در این مملکت بالاتر از حضرت که اعلیحضرت باشد داریم همان نام مبارک ” محمد ” زیباترین و خدایی ترین نامی است که می شود در این کشور و در این مقاله و در هر اثری بجا گذاشت و خود این نام به تنهایی مبین شخصیت و رسالت پیغمبر است )) بنابراین در این جلسه هیچ بحثی راجع به موضوع ایراد روحانیون نسبت به مقاله دکتر شریعتی به عمل نیامد1 )) .
علی از ابتدای کار در حسینیه ارشاد این چنین مورد انتقاد قرار گرفت . آقای علی دوانی خاطره ای از گفت و گو با استاد مطهری درباره دعوت از استاد محمدتقی شریعتی و علی برای سخنرانی در ارشاد دارد که بیانگر دید مثبت مرحوم مطهری درباره تلاشها و فعالیتهای مثبت و موثر آنها در بین جوانهاست :
… به یاد دارم در جلسه آخری که من سخنرانی داشتم گفتند از هفته بعد دکتر علی شریعتی از مشهد می آید . پرسیدم او کیست ؟ استاد شهید2 گفت در مشهد است و خودش و پدرش آقای محمدتقی مزینانی در (( کانون نشر حقایق اسلامی )) خوب طوری جوانها را به طرف دین جلب کرده اند . گفتم شنیده ام چند جلسه که چند ماه پیش قبل از من آمده و در حسینیه سخنرانی کرده جمعیت خیلی بیشتر از ما و شما داشته است ؟ استاد شهید گفت بله در مشهد هم هر روز بیشتر توجه به او پیدا می کنند . علت این است که رشته او جامعه شناسی است و خوب طوری هم درس خوانده و کاملا مسلط بر اعصابش هست . در بیان مطلب و استخدام الفاظ معرکه است . و چون جوانها از فکلی ها کمتر بحثهای دینی شنیده اند و او هم به زبان جوانها صحبت می کند لذا بیش از ما طالب دارد .
پدرش سابقه طلبگی دارد ، منتها سالها پیش از لباس درآمده تا به نظر خودش بهتر بتواند خدمت به دین و مردم کند . دبیر و کارمند فرهنگ است …3
آقای علی دوانی نیز که به تاثیر و نقش علی در جذب جوانان به دین و معنویت اذعان دارد خاطره ای از دیدار با علی در منزل آقای صدربلاغی از سخنرانان و فعالان حسینیه ارشاد نقل می کند که حاوی مطالب چندی درباره روابط مسئولان حسینیه و علی با مرحوم مطهری است :

1. شریعتی در آیینه خاطرات ، ش لامعی چاپ اول ص 221
2. استاد شهید ( منظور استاد مرتضی مطهری هستند ) در حسینیه ارشاد .
3. خاطرات من از استاد شهید مطهری ، علی دوانی ، انتشارات صدرا چاپ سوم سال 1376 ص 48
… با آقای صدر بلاغی خطیب مشهور آشنایی داشتم … وقتی در سال 1350 شمسی به تهران آمدم روزی دعوت کرد که برای صرف ناهار به خانه اش بروم . سر ظهر که به آنجا رفتم ، دیدم غیر از من این آقایان هم هستند : دکتر علی شریعتی ، ناصر منیاچی متصدی آن روز حسینیه ارشاد … این در موقعی بود که شهید مطهری از حسینیه ارشاد رفته بود و دیگر با حسینیه کاری نداشت .
… آقای صدر بلاغی دکتر شریعتی را به من و مرا به او معرفی کرد و هر دو از دیدن هم اظهار خوشحالی کردیم .
دکتر شریعتی که خیلی حاضر نبود کسی او را تحویل بگیرد گفت : من از تالیفات شما از جمله مهدی موعود و کتاب دیگرتان موعودی که جهان در انتظار او است استفاده کرده ام و در یکی از آثارم تلویحا یاد نموده ام و گفته ام که یکی از روحانیون جوتان این روزها خوب طوری از عهده معرفی امام زمان به زبان روز برآمده است و منظورم شما بوده است .
تشکر کردم و گفتم : آقای دکتر ! شما وجود نافعی هستید با بینشی که دارید توانسته اید بسیاری از جوانان و افراد تحصیلکرده یا در حال تحصیل اعم از پسر و دختر حتی کسانی را که تاکنون توجه به دین و مذهب نداشتند به طرف دین و مذهب جلب کنید ، چه در مشهد که شنیده ام و چه در تهران و بعضی شهرستانها که دیده ام . هجوم جوانها در موقع سخنرانی شما در حسینیه ارشاد بهترین گواه آن است ، ولی … دکتر شریعتی پرسید : ولی چه ؟
گفتم : ولی سعی کنید این روزها آنها تند نروند و کنترل شوند و … 1
… گفتند : اولا آقای مطهری خودش رفته است کسی باعث رفتن ایشان نشده است . دعوای ایشان با حسینیه بیشتر از چاپ مقاله آقای دکتر و پدرشان سرچشمه گرفته که می گویند در آن از خلفا احترام به عمل آمده و به همین جهت سر و صدا ایجاد کرده است2
پدر ایشان در مقاله شان گفته اند چرا به این مردان صدر اسلام بد بگوییم و آقای دکتر هم در مقاله خود نوشته اند وقتی پیغمبر در مرض موتش آمد دید ابوبکر در جای او نماز می گذارد لبخند رضایت بخشی زد که انس بن مالک خادم پیغمبر می گوید تا آن روز پیغمبر را آن طور شاد و مسرور ندیده بودم .
آقای ئکتر وقتی مقاله شان را از مشهد فرستادند به خط خودشان که الان هم در حسینیه موجود است به آقای مطهری نوشته اند شما از طرف من وکیل هستید هر جا را لازم می دانید قلم بگیرید ولی داده اند عینا چاپ کرده اند و حالا که سر و صدا به راه افتاده آقای دکتر را مسئول می دانند .
گفتم : در این صورت خوب است آقای دکتر در سخنرانی این هفته همین را بگویند ، بعد هم همان مقاله را با حذف آن قسمت که مورد ایراد است دوباره چاپ کنند تا مردم بدانند ایشان اصراری به این موضع ندارند و فرضا کوتاهی از آقای مطهری و رفقای ایشان بوده است .
در اینجا دکتر شریعتی می گوید : نمی دانم اطلاع دارید پس از آن سر و صداها ما برای جواب به مخالفین سمیناری در حسینیه ارشاد تشکیل دادیم و از جمله خودم گفتم راجع به نماز ابوبکر در جای پیغمبر و عکس العمل حضرت سه قول و نظریه هست3 .

1. همان ص 60 . برای اطلاع بیشتر از این گفتگو به کتاب آقای دوانی صفحات 61 و 62 و 63 مراجعه کنید .
2. دو مقاله دکتر و پدرش که سر و صدا به راه انداخت در کتاب خلافت و امامت چاپ حسینیه ارشاد آمده است .
3. همان

 

منابع :

کتاب  : طرحی از یک زندگی، پوران شریعت رضوی – (همسر دکتر علی شریعتی)

نشر الکترونیکی : وب سایت شریعتی در نیمه حرف.کام، اِنی کاظمی – (Shariati.Nimeharf.Com)

دسته‌ها
بررسی و نقد ها شریعتی و مطهری طرحی از یک زندگی

حلقه استاد مطهری

حلقه استاد مطهری متشکل از روحانیونی بود که بیشتر در خارج از حوزه علمیه قم فعالیت داشتند . اینان از طلابی بودند که پس از سال ها تحصیل در حوزه های علمیه برای آشنایی با علوم دانشگاهی و احیانا فعالیت دینی به تهران آمده بودند و بر خلاف گروه نخست که بر ظواهر دینی و پوسته مذهب تاکید می کردند این طیف تلاش می کردند چهره مثبت و روشنفکر پسندی از دین و جنبه های آن ارائه دهد و به جای برگزاری مجالس روضه خوانی بیشتر به برپا کردن مجالس سخنرانی و طرح مباحث و مسائل نو گرایش نشان می داد . این حلقه در حسینیه ارشاد گرد مرحوم مطهری جمع بودند و (( کنترل فعالیت های ” تبلیغی ” حسینیه را در دست داشتند )) .

 

بعد از بالا گرفتن موج انتقادات و مخالفت ها با علی به خاطر نوشتن دو مقاله در جلد اول کتاب محمد خاتم پیامبران مرحوم مطهری از علی خواسته بود که برای خوابانیدن سر و صدای منتقدان مطلبی بنویسد که البته علی زیر بار نمی رود3 و این باعث رنجش مرحوم مطهری و حلقه او از علی می شود . این است که (( به تدریج دوستان مطهری هم به ارکستر ضد شریعتی روحانیون به رهبیر محمد تقی فلسفی پیوستند منبری اتشین مزاجی که علیرغم مواضع سیاسی مشکوک اش در میان جریان اصلی روحانیت اعتبار خاصی داشت و پس از ضدیت با پاره ای از تفاسیر جنجال برانگیز شریعتی از اسلام از منابر خود وی را به باد توهین گرفتند )) 4 .

 

1. همان

2. نگارنده فصل جداگانه ای را به روابط شریعتی و مطهری اختصاص داده است که در فصل بعدی می خوانید . در اینجا اشاره گذرایی بر چگونگی ارتباط حلقه مطهری در برخورد با علی و آرای او می شود.

3. رهنما ص 346

4. همان ص 354

حلقه استاد مطهری و اختلاف با هیئت مدیره ارشاد

مرحوم مطهری و هوادارانش خیلی زود در برابر حسینیه و علی صف آرایی کردند یعنی با طی کردن راهی کوتاه از مقطع سال 1347 آن هم با چاپ دو مقاله از علی و بعد انتقاد بر او در سال 1348 بر اثر جو و فشار گروه ولایتی و سرانجام مخالفت مصر با وی در سال 1349 راهی که مرحوم مطهری از شیفتگی اولیه1 به شخص و آثار علی طی کرد و سرانجام به مخالفت و ضدیت با او ختم شد .

حلقه مرحوم مطهری بعد از مطرح شدن علی به عنوان یکی از سخنرانان بانفوذ ارشاد درصدد بود این نقش را کمرنگ کند و نظارت و کنترل فعالیتهای حسینیه را دست خود بگیرد : (( از گفته های نزدیکان مطهری و یادداشت های خود وی چنین برمی آید که هدف مطهری ایجاد تغییرات اساسی در ساختار اجرایی و مدیریتی ارشاد بوده است . مطهری همان طور که به آیت اله قمی گفته بود سعی می کرد با افزایش اعضای هیئت مدیره ( به استثنای اعضای علی البدل ) از سه نفر به پنج نفر و ایجاد یک شورای جدید مرکب از روحانیون ، سلطه ی خود را بر ارشاد تثبیت کند ))2 .

وی (( همچنین همه ی توان خود را صرف این کرده بود که اختیارات اجرایی ” میانچی “3 را تا حد یک مدیر مالی که به دقت تحت نظر آن چه که به گفته ی وی ” حسابداران معتمد ” بود قرار داشت تنزل دهد . تحقق این هدف به معنای کنار رفتن میانچی و تسلط مطهری بر امور ارشاد شد . و (( با قدرت مطلقه ای که قرار بود شورای روحانیون در دست بگیرد مشکل کی ” باید صحبت کند ” و ” چی باید گفته شود ” نیز خود به خود برطرف می شد ))4 .

1. آقای مطهری در سالهای نخست ورود علی به ارشاد شیفته سخنرانیهای وی بود و از او ستایش می کرد . ن . ک به جریانها و جنبشهای مذهبی – سیاسی ایران ، جعفریان ص 283

2. رهنما ص 362

3. میانچی که به عنوان مدیر برنامه های ارشاد انتخاب شده بود عملا همه اختیارات و از جمله انتخاب سخنران و تصمیم گیری نهایی در مورد مسائل مربوط به نشر و چاپ را در دست داشت . به این ترتیب مطهری فاقد هر گونه قدرت واقعی در اداره امور ارشاد بود .

4. مطهری از این ناراضی بود که علی رغم این که از اعضای موسس ارشاد بود و با مردم و روحانیان ارتباط داشت در مورد این که ” کی باید صحبت کند ” و ” چی باید گفته شود ” و حتی زمان چاپ و نشر کتب تدوین شده در ارشاد هیچ اطلاعی نداشت . با بالا گرفتن اختلاف و کشمکش ها مطهری به برنامه های عادی ارشاد خرده می گرفت و از در مخالفت با آنها درمی آمد . ن . ک به کتاب رهنما ص 362 و بنا به نوشته رسول جعفریان : تا آنجا که به آقای مطهری برمی گردد گرچه ایشان تا سال 49 انتقاداتی نسبت به نوع اداره حسینیه داشت و کج دار و مریز به همکاری خود ادامه می داد اما از نامه ایشان در سال 50 چنین به دست می آید که وی از این پس به صراحت به انتقاد از شریعتی به ویژه دیدگاههای وی درباره روحانیت می پردازد . این مسائل مربوط به سال 48 و 49 بوده است . جریانها و جنبشهای مذهبی – سیاسی ایران ص 288

بدین سان موجی که (( ولایتی )) ها در محافل مذهبی – سنتی بر ضد علی به راه انداخته بودند رفته رفته به خود ارشاد و دست اندرکاران و مبلغان ان رسید1 . گروه ولایتی توانسته بود با متشبث شدن به انواع ترفندها از سخنرانی و صدور اعلامیه و چاپ جزوات و کتاب بر ضد حسینیه و شخص علی تا تحریک مراجع و نشستهای مختلف با آنان جهت تکفیر علی اکنون توپ را به زمین حسینیه بیندازد و خود به عنوان تماشاچی این بازی نابرابر بنشیند . علی با جبهه (( ولایتی )) که در بیرون حسینیه به تکفیر او برخاسته بود طرف نبود بلکه اکنون از سوی دوستان و دعوت کنندگان ارشاد صلاحیت و افکارش زیر سوال است و باید جوابگوی سوالات و انتقادات جبهه جدید نیز باشد2 .

بدیهی است در چنین جوی امکان پرداختن به مسائل اساسی و پاسخگویی به نیازهای نسل جدید نیست و همه توان افراد دلسوز ، تحت الشعاع اختلافات و کدورتها قرار می گیرد تا جایی که در اوج این اختلافات و نقد و نظرها پیرامون حسینیه و شخص علی بنا به خاطرات آقای میانچی ، آقای حاج احمد صادق3 به قصد رفع اختلافات فیمابین تعدادی از اهل منبر و دکتر شریعتی و به امید آنکه شاید شریعتی بر طرف و به حسن ظن و دوستی و برادری تبدیل گردد در یکی از شبهای پایانی ماه مبارک رمضان افطاریه ای در منزل خود ترتیب داده بود که آن مجلس برخی از اساتید و حجج اسلام شامل استاد مرتضی مطهری ، دکتر بهشتی ، دکتر باهنر ، هاشمی رفسنجانی ، خزعلی و چند نفر غیر روحانی از جمله فخرالدین حجازی ، میانچی و طرف اصلی علی شریعتی دعوت به عمل آمده بود تا ضمن مذاکره و تعاطی افکار با یکدیگر راه حلی برای قطع حملات و رفع کدورت نسبت به دکتر شریعتی پیدا شود .

آقای حاج صادق در این جلسه ضمن اشاره به حساسیت شرایط اجتماعی – سیاسی آن زمان و نیاز روز افزون جوانان به کسب آگاهی و بیداری و نقش شریعتی در آگاهی بخشی و حضور جوانان متدین و جان برکف به صحنه مبارزه از روحانیون حاضر در جلسه با استغاثه و تضرع می خواهد که با اقداماتی جلوی تحریکات منبرهای وابسته را تا دیر نشده بگیرند که بنا به اظهارات آقای میانچی :

1. علی در نامه ای به یکی از دوستانش ضمن اشاره به جریان ((ولایتی ها)) و نقش آنها در توطئه و شایعه پراکنی علیه او و نیز همگامی و همکاری آنها با جبهه متحد امپریالیسم – صهیونیسم بر علیه فلسطینی ها و تز افضلیت یهود بر سنی ها (تز ولایتی ها) از آنها تحت عنوان باند نام می برد و همه کارها و توطئه ها را زیر سر این باند می داند : به این باند کار ندارم گرچه همه کارها به این باند مربوط است و همه بازیچه پیدا و پنهان و مستقیم و غیر مستقیم این بازیگران قوی دست و دنباله دارند . م . آ 34 ص 114چاپ هفتم سال 1380انتشارات قلم

2. علی در نامه ای به یکی از دوستانش کار این گروه را همانند همکاری عده ای از مسلمان نمایان در جنگ خندق تشبیه می کند که در اتحاد با لشکر احزاب که به قصد ریشه کن کردن نهضت نوپای اسلامی به مدینه هجوم آورده بودند – تلاش می کردند اطلاعات سری از وضعیت داخلی مدینه و نقاط ضعف و قوت سپاه اسلام تهیه کرده و به دشمن ارائه دهند . و بنا به گفته خودش : عده دیگر هم باور کردنی نیست اما دیدنی است ! دارند برای لشکر ” احزاب ” در این جنگ خندق کار می کنند ! م . آ 34 ص 156

3. حاج احمد صادق پدر ناصر صادق از اعضای سازمان مجاهدین خلق که در 30 فروردین 1351 به دست رژیم پهلوی اعدام شد .

حضرت روحانیون حاضر در جلسه در پاسخ گفته های آقای صادق با بیان مقدمه ای نقد گونه نسبت به نحوه فعالیت های دینی و ایدئولوژیکی دکتر شریعتی معترض بودند و ضمن نفی مطالب بعضی از منتقدین ایراد اصلی را متوجه شخص دکتر شریعتی دانسته و معتقد بودند که ایشان بایستی در طریق حفظ حریم روحانیت در طرح مسائل اختلافی و بحث انگیز قبلا با علمای دین مشورت نمایند تا اولا از هر گونه لغزش دینی و اعتقادی مصون بماند و در ثانی با فراهم نمودن موجباتی به منظور نزدیکی با مراجع و پذیرش توصیه های آنان تا حدودی جلو معترضین و ردیه نویسان را بگیرند . اما بارها از دکتر شریعتی خواسته ایم به جای توسل به جنجال آفرینی و راه اندازی سر و صدا فعلا به سلسله کار آرام و تحقیقات علمی و تاریخی و جامعه شناسی که در تخصص ایشان می باشد بپردازد تا پس از خاموش شدن تعرضات و حملات منبریان و روحانیون معترض و متعصب به تدریج به صحنه بیاید . ما تعجب می کنیم در موقعیتی که دکتر شریعتی خود به علم جامعه شناسی تسلط کافی دارد چگونه تا به حال جامعه خود را نشناخته !! و همواره رنج خود و زحمت ما می دارد !!.1

روحانیون فوق که نمی خواستند با حمایت از شریعتی در مقابل معترضان قرار بگیرند به دنبال راه حلهایی بودند که معضله شریعتی را به نحوی مصلحت اندیشانه حل کنند . این بود که در ادامه و تعاقب بگومگوها درباره حسینیه و شخص علی مرحوم مطهری با دعوت از دوستان روحانی و غیر روحانی خود در صدد چاره جویی و رفع معضل به وجود آمده (( به فکر تشکیل جلسه مشاوره و بحث و بررسی در اطراف شایعات و مخالف خوانیهای اهل منبر علیه حسینیه ارشاد و شخص دکتر شریعتی افتاد . تا شاید با پیدا کردن راه حلی که هم خودشان از آن همه حملات و مراجعات مکرر خاصی یابند و هم حسینیه ارشاد از مقابله با این جنجالها کنار بماند و بتواند به صورت یک موسسه تحقیقاتی علمی بی سر و صدا و با آرامش به کار خود ادامه دهد به طوری که مورد قبول و تایید همگان به ویژه مراجع و معترضین منبری قرار گیرد ))2

بنا به اظهارات آقای میانچی (( تاریخ اجرا و انجام این تصمیم مقارن بود با شهریور ماه 1349 و قبل از آغاز مراسم حج سال 1349 حسینیه ارشاد ))3 افراد دعوت شده از جانب مرحوم مطهری بنا به گفته های آقای میانچی همگی از دوستان و همفکران قدیم روحانی و بازاری و اداری شخص استاد مطهری بودند و از هیئت امنای ارشاد فقط آقایان میانچی و محمد همایون و دبیر جلسه بودند که حق حضور در جلسه مذکور را پیدا کرده بودند ))4

1. نشریه ارشاد ویژه نامه شماره 15 صص 77-79 مهر ماه 1380 برای اطلاع بیشتر از پاسخ دکتر به سوالات و انتقادات حاضران در مجلس به صفحات 79 تا 83 همین ویژه نامه مراجعه کنید .

2. همان ص 84

3. همان

4. همان

افرادی که از سوی مرحوم مطهری برای تعیین خط مشی حسینیه دعوت شده بودند مرکب از سه نفر اعضای اصلی هیئت مدیره و نه نفر هم از اعضای هیئت مشورتی بودند1 . این افراد از تاریخ 11/6/49 تا 10/7/49 برای تعیین خط مشی حسینیه و ایجاد ضوابط برای سخنرانان چندین جلسه برگزار کردند .

موضوع اصلی این جلسات بررسی شایعات مربوط به ارشاد تحلیل انتقادات مربوط به شریعتی و تنظیم یک جوابیه رسمی علیه مخالفان ارشاد و شریعتی بود . بنا بر متن و مندرجات صورت جلسات هیئت مدیره حسینیه ارشاد مورخ 11/6/49 صفحه 39 چنان آمده است :

موضوعی که در این جلسه مطرح مذاکره است مرتبط به خط مشی (( حسینیه )) نسبت به دعوت بعضی از گویندگان است که در خارج از محافل مختلف درباره آنها انتقاداتی شده است و یا مطالبی را که بعضی از مراجع درباره عده ای از سخنرانان که در آنها شاید نقاط ضعفی داشته اند به میان آورده اند . استاد مطهری اظهار داشتند ما بایستی در اعمال خود دقت کامل داشته باشیم که به افرادی که از روی اغراض شخصی و یا حسادتهای نسنجیده – صحبتهایی می کنند نقاط ضعفی ندهیم و نیز ضمن شرح روایتی اظهار داشتند : صاحبان مناصب مذهبی باید خود پاک و طاهر باشند . و بر همین اساس نیز فقه شیعه بنیانگذاری شده است . منصب مذهبی مقدس است صاحب چنین منصب الهی بایستی کاملا منزه باشد و به همین دلیل ما نمی توانیم تریبون مقدس ” حسینیه ” را در اختیار افرادی که متجاهر به فسق باشند قرار دهد.

منابع :

کتاب  : طرحی از یک زندگی، پوران شریعت رضوی – (همسر دکتر علی شریعتی)

نشر الکترونیکی : وب سایت شریعتی در نیمه حرف.کام، اِنی کاظمی – (Shariati.Nimeharf.Com)

 

دسته‌ها
بررسی و نقد ها شریعتی و حسینیه ارشاد شریعتی و مطهری طرحی از یک زندگی

طرح ضابطه گذاری استاد مطهری برای سخنرانان ارشاد

سرانجام پس از برگزاری مراسم مذهبی (( حسینیه )) در ماه های شعبان و رمضان و مراسم حج مرحوم مطهری جلسه مکملی مرکب از همان اعضای بیست نفری تشکیل دادند و با ارائه متن ضابطه تهیه شده با همراهی آقای دکتر بهشتی که خط هر دو بزرگوار در دست است از حاضرین خواستند که تمامی مصوبه را بدون هیچ گونه تغییر یا تعویضی به تصویب رسانیده و جهت اجرا به هیئت مدیره رسمی حسینیه ارشاد ابلاغ نمایند2 .

مصوبه مزبور تحت عنوان (( ضابطه برای اشخاصی که به نحوی در برنامه های تبلیغی ، تحقیقی یا آموزشی حسینیه ارشاد می توانند شرکت کنند )) حول سه گروه سخنران که به مناسبتهای مختلف در حسینیه سخنرانی می کنند تنظیم یافته بود که برای هر گروه پنج ضابطه در نظر گرفته بود که در بند ج هر یک از مواد پنج گانه آن مسئله (( عدم تجاهر به فسق )) و (( پایبندی به تقوی و انجام فرائض مسلم و پرهیز از گناهان کبیره )) که از جمله خواسته های مورد نظر مرحوم مطهری بود گنجانیده شده و در ضمن با الحاق سیزده تبصره به مواد مزبور شرایط سخنرانان را برای حسینیه ارشاد روشن و مشخص می کرد3 .

در ذیل ضوابط مورد نظر هیئت مدیره و هیئت مشورتی چنین آمده است :

 

شرایط لازم برای گروه اول :

الف . صلاحیت علمی و فکری یعنی اطلاع کافی از مبانی اسلام و تعالیم آن در اصول و فروع و اخلاق و آشنایی به مقتضیات زمان

ب . صلاحیت اعتقادی یعنی عدم انحراف عقیدتی از عقاید اسلامی و مذهب امامیه

ج . تقوی یعنی پایبند بودن به انجام فرایض مسلم و پرهیز از گناهان کبیره

د . صلاحیت از نظر مشی سیاسی و اجتماعی

ه . هماهنگی سخنرانی از نظر فکری و محتوی با اهداف و بینش اسلامی حسینیه

 

 

1. همان

2. نشریه ارشاد ویژه نامه شماره 15 ص 105

3. همان صص 105 و 106 شریعتی خاطره طنزآمیزی از نوع واکنش محمد همایون در قبال طرح مرحوم مطهری برای سخنرانان ارشاد نقل کرده است : آخرین شبی که قرار بود این ضوابط در حضور هیئت امنا از جمله مرحوم همایون هم تصویب شود ضوابط را که ظاهرا ده تا بود خواندند از آقای همایون می پرسند که نظر شما چیست ؟ می گوید همه اش خوب است فقط یک شرط دیگر هم به آن اضافه کنید و آن این که کسی که در حسینیه سخنرانی می کند کچل نباشد . که اشاره به شریعتی داشت . چون همایون می دانست همه اینها به خاطر شریعتی است که او نباشد . خاطرات آقای محمود عمرانی مندرج در میعاد با علی ( یادواره هفدهمین سالگرد شهادت دکتر علی شریعتی ) نشر تفکر سال 1373 چاپ اول ص 225

 

شرایط لازم برای گروه دوم :

الف . عدم اشتهار به انحراف فکری و عقیدتی نسبت به مبانی دین اسلام

ب . صلاحیت علمی نسبت به کاری که بر عهده می گیرند .

ج . عدم تهاجر به فسق

د . صلاحیت از نظر مشی سیاسی و اجتماعی

ه . هماهنگی کاری که انجام می دهند با اهداف حسینیه

شرایط لازم برای گروه سوم :

الف . عدم اشتهار به انحراف فکری و عقدیتی نسبت به مبانی دین اسلام

ب . صلاحیت برای اجرای برنامه ای که عهده دار می شود .

ج . عدم تجاهر به فسق

د . صلاحیت از نظر مشی سیاسی و اجتماعی

ه . هماهنگی برنامه از نظر محتوی و کیفیت اجرا با اهداف حسینیه

بدیهی است که مواد فوق جهت مرحوم کردن علی از سخنرانی در حسینیه ارشاد تنظیم شده بود که حلقه مرحوم مطهری مفاد آن را نوشته بود . حلقه مزبور پس از تدوین ضوابط تعیین صلاحیت بر اعمال شدید و اکید و فراگیر این ضوابط که به معنای کنار گذاشتن شریعتی بود پافشاری کردند1 . که این بر خلاف نظر و سلیقه هیئت مدیره رسمی حسینیه ارشاد و اکثریت مشاورین شرکت کننده جلسات یاد شده بود . چرا که اینان به یقین دریافته بودند که اجرای چنین ضوابط سخت و محدود کننده ای نه تنها امور تبلیغی       (( حسینیه )) را به وقفه و رکود خواهد کشانید بلکه معدود محققین را هم که در شرایط سخنرانی و دشوار زمان خود هنوز هم در کنار حسینیه باقی مانده اند از دست خواهد داد2 .

به گفته اقای میانچی :

حسینیه ای که در طول چندین سال فعالیتش توانسته بود فقط دو جلد کتاب محمد ( ص ) خاتم پیامبران را نشر دهد و هیچ یک از سخنرانیهای القا شده در حسینیه را با وجود آنکه همگی سخنرانان آن دست چین شده و از دوستان خود استاد بوده اند قابل چاپ و نشر تشخیص داده نشده و جلد دوم کتاب محمد ( ص ) خاتم پیامبران نیز با استقبال چندانی مواجه نگردیده و اگر جلد اول آن به چاپهای مکرر بعدی رسیده است عمدتا ثمره مقالات هجرت تا وفات و سیمای محمد ( ص ) اثر دکتر شریعتی بوده است . اکنون در شرایط برقراری حلقه ضوابط سخت و دشوار پیشنهاد استاد چگونه می توان حسینیه را به سطح عالی علمی و تحقیقی رسانید 3 .

1. رهنما ص 364

2. نشریه ارشاد ویژه نامه شماره 15 ص 107 . آقای میانچی یادآور می شود که گرچه مدیریت حسینیه ارشاد مکرر از استاد مطهری شنیده بود که مایلند موسسه را به صورت یک موسسه تحقیقی و تبلیغی در سطح بسیار عالی که جوابگوی نیازهای فکری جامعه تکان خورده آن روز باشد درآوردند و حتی با ادامه فعالیتهای تحقیقاتی آرام و دور از جنجال به یک (( الازهر )) ثانی تبدیل نماید ولی همواره در این تردید باقی مانده بود چگونه و با همکاری چه کسانی ؟!

3. نشریه ارشاد ویژه نامه شماره 15 ص 107

 

منابع :

کتاب : طرحی از یک زندگی، پوران شریعت رضوی – (همسر دکتر علی شریعتی)

نشر الکترونیکی : وب سایت شریعتی در نیمه حرف.کام، اِنی کاظمی – (Shariati.Nimeharf.Com)

 

 

تبلیغ : بازار بورس فارکس بزرگترین بازار مالی در جهان با گردش مالی روزانه حدودا 1/9 ترليون دلار ميباشد.
Forex مخفف Foreign Exchange ميباشد كه معادل فارسي آن تبادل ارزهاي خارجي ميباشد به بيان ساده تر خريد يك ارز و فروش ارز ديگر به عنوان مثال وقتي شما دلار ميخريد در اصل ريال خود را فروخته و به دلار تبديل كرده ايد.

برعکس بازارهای سهام که مکان فیزیکی مشخصی دارند، معاملات در بازار جهانی ارز در مکان خاصی متمرکز نشده است اين بازار مكان فيزيكي ندارد و به اصطلاح به آن Over The Counter مي گويند . بازار بورس فارکس یک بازار بین بانکی می باشد که در حقیقت معاملات بین طرفین از طریق تلفن یا شبکه الکترونیکی (SWIFT OR INTERNET) هدایت و کنترل میشود. البته شبکه سوئیفت توسط بانکها مورد استفاده قرار می گیرد. در واقع زبان مشترک بانکداری بین المللی شبکه سوئیفت می باشد.

SWIFT: Society Worldwide Interbank Financial Telecommunication

حجم عظیمی ازاین معاملات ارزی به جای نقل وانتقال واقعی ارز ، ازطریق بدهکار و بستانکار کردن حسابهای بانکی انجام می شود. با توجه به اینکه همه ملل بسوی جهانی سازی اقتصاد پیش می روند و همه فعالیتهای اقتصادی نهایتا باید به پول برگردانده شود، بنابراين فعالیت این بازار ادامه خواهد یافت و هرگز متوقف نمی شود!
به طور خلاصه متوليان اصلي اين بازار را عمدتا بانکهاي مرکزي و تجاري کشورهاي مختلف ، شرکتها ، کارخانه ها ،واحدهاي وارداتي و صادراتي معتبر و حتي افراد عادي در سراسر جهان تشکيل مي دهند . بطوريکه امروزه اين بازار يکي از فعالترين بازارهاي اقتصادي و مالي جهان به شمارمي آيد.
عدم وجود یک مکان فیزیکی، بازار بورس فارکس را به یک بازار 24 ساعته تبدیل کرده که با بازگشایی هر یک از مراکز مالی در جهان، این بازار پیش می رود به طوری که معاملات ارزی در طول شبانه روز تنها با یک تلفن یا با استفاده ازشبکه اینترنت امکان پذیر است.
سیکل بازگشایی مراکز مالی جهان بدین ترتیب می باشد : نیوزلند- سیدنی- توکیو- هنگ کنگ- سنگاپور- بحرین- فرانکفورت- زوریخ- پاریس – لندن- نیویورک- شیکاگو و لس انجلس . اما بزرگترین و مهمترین مرکز مالی بازار بورس جهانی ارز ، لندن است . بعد از لندن بازارهای ارزی نیویورک وتوکیو قرار دارند در سایر مراکز مالی معاملات کوچکتری صورت می گیرد.
بنابراین بر خلاف سایر بازارهای مالی جهان، بازیگران بازار می توانند در طول 24 ساعت از هر گونه حوادث سیاسی، اقتصادی واجتماعی که باعث نوسان در این بازار میشود، استفاده کنند ( به جز شنبه و یکشنبه ) .
در این بازار ارزهایی انتخاب میشوند که همیشه عرضه و تقاضا در مورد آن ارز وجود دارد و پاسخگوی نیازهای بین المللی هستند ،همچنین ارز کشورهایی که دارای دولتهای با ثبات و تورم پایین هستند.
امروزه بیش از 85% معاملات روزانه بر روی ارزهای اصلی ( دلار امریکا، ین، یورو، پوند انگلیس، فرانک سویس، دلار کانادا، دلار استرالیا ) صورت می گیرد.

بازار فاركس حدودا از سال 1971 به صورت جهاني به راه افتاد. در آن زمان معاملات توسط تلفن و يا فاكس انجام ميشد و از حدود 1998 اين تجارت از طريق اينترنت نيز امكان پذير شد.

* مثالي براي درك راحت تر نحوه خريد و فروش در اين بازار و جابه جا شدن پول:
جابه جا شدن پول به صورت الكترونيك زياد هم پيچيده نيست و امروز تقريبا اكثر مردم ايران با آن سر و كار دارند حتما شما داراي يك حساب عابر بانك در يكي از بانكهاي ايران هستيد و نحوه عملكرد آنرا نيز ميدانيد شما به وسيله عابر بانك ميتوانيد در هر لحظه از شبانه روز پول خود را به حساب فرد ديگري توسط دستگاه خود پرداز بانك مربوط بفرستيد در اين زمان عملا پولي ميان 2 بانك رد و بدل نميشود بلكه همه چيز به صورت الكترونيك و بين 2 كامپيوتر اتفاق مي افتد پول از حساب شما كم و به حساب فرد ديگر اضافه ميشود اما هيچ چيز فيزيكي در كار نيست و همه چيز الكترونيكي ميباشد در بازار جهاني فاركس نيز دقيقا همين اتفاق توسط يك نرم افزار و كامپيوتر شخصي شما و كارگزار اتفاق مي افتد . در مثال قبل ميتوان بانك را همان كارگزار و دستگاه خود پرداز را كامپيوتر شخصي شما و نرم افزاري كه روي دستگاه خود پرداز نصب گرديده همان نرم افزار كارگزار بازار فاركس دانست .

دسته‌ها
بررسی و نقد ها شریعتی و مطهری ضد شریعتی - نقد شریعتی طرحی از یک زندگی

ریشه اختلافات استاد مطهری با شریعتی

اما جلسه ای که باید به تهیه و تنظیم جوابیه ای رسمی علیه مخالفان ارشاد و شخص علی باشد در طول پنج جلسه غیر علنی که هر یک حدود دو تا سه ساعت به طول انجامید به سرعت به مسئله اتخاذ ملاکهای صحیح و شرعی جهت گزینش سخنرانان ارشاد تبدیل شد : گویا فکر تشکیل ” هیئت تعینی ضوابط ” که اختیار بررسی تایید و رد صلاحیت سخنرانان ارشاد را در دست داشت از طرف دوستان مطهری شده بود . این هیئت می باید از همکاران روحانی مطهری تشکیل می شد زیرا استدلال شده بود که تنها روحانیون حق بررسی صلاحیت متقاضیان سخنرانی در یک موسسه مذهبی را دارند . با این اقدام دو هدف عمده تامین می شد اولا هر کسی که مطلوب روحانیون نبور از ارشاد اخراج می شد و ثانیا میانچی دیگر حق نظارت بر گزینش سخنرانان را نداشت ))3

 

 

 

1. اسامی هیئت مشورتی که عمدتا از دوستان مرحوم مطهری بودند عبارت اند از : موسوی زنجانی ، شریعتمداری ، مهدیان ، موسوی اردبیلی ، محمدرضا مهدوی کنی ، هاشمی رفسنجانی ، مهندس سالور ، امیرپور و مهندس کتیرایی . همان ص 88

2. همان ص 88 . آقای میانچی درباره پیشنهادهای مرحوم مطهری مبنی بر ضابطه گذاری برای سخنرانان می گوید : علی الظاهر ما دو نفر عضو موسس و هیئت مدیره حسینیه حسب معمول و روال گذشته چاره ای جز پذیرش پیشنهاد استاد مطهری نداشتیم ولی آقای محمد همایون که مردی سالخورده و هوشیار بود و بیش از بنده سرما و گرمای روزگار را چشیده بود به من گفت بعید است که تنها هدف و منظور پیشنهادی استاد ، به همین سادگی باشد مسلما در چنین جلسه ای مسائل دیگر مطرح خواهد شد ! همان صص 87 و 88

3. رهنما ص 363

 

اما طرح مسئله عدم (( تجاهر به فسق )) از سوی مرحوم مطهری در مورد سخنرانان ارشاد خود به خود حساسیت برانگیز بود و اذهان را به خود مشغول می داشت و بنا به اظهارات آقای میانچی : استاد مطهری به هیچ وجه حاضر نشد موارد و نمونه هایی از مسئله ” تجاهر به فسق ” را که در بعضی از سخنرانان مشاهده کرده و آن همه روی این موضوع تکیه کرده اند برای حاضرین در جلسه بیان نمایند و حتی حاضر نشدند که لااقل نامی یا اشاره ای از مشخصات آنان برده شود تا این که بالاخره در جلسه بعدی که با حضور هیئت مدیره حسینیه و تعداد شش نفر از هیئت مشاوران به تاریخ سه شنبه 14/6/49 تشکیل گردید به مطالب اساسی و نهفته در ذهن آقایان حاضر در جلسه اشاره گردید (( … ضمنا از آقایان دکتر شریعتی و دکتر صاحب الزمانی سخن به میان آمد و آقای همایون اظهار داشتند : از وجود آقایان برای جلب طبقه جوان باید استفاده شود . ولی استاد مطهری اظهار داشتند : استفاده از این گونه آقایان بایستی براساس یک مبنی و اساس درآید که ایجاد ناراحتی نشود و به هر حال بایستی با تفاهم مراجع محترم اقدام نمود ! ))1

از طرح کلی مسئله (( تجاهر به فسق )) سخنرانان از سوی مرحوم مطهری تا مطرح شدن نام دکتر شریعتی و دکتر صاحب الزمانی از جانب دیگر اعضای جلسه مشورتی و واکنش مرحوم مطهری به اسامی آن دو به خوبی روشن می شود که مراد و منظور مرحوم مطهری شخص علی و یکی دیگر از سخنرانان ارشاد2 است که مورد بی مهری آن مرحوم قرار می گیرد .

جلسات هیئت مشورتی که از موضوع اصلی خود – تهیه و تنظیم جوابیه علیه مخالفان ارشاد و شخص علی – منحرف شده بود سرانجام در 10/7/49 و بنا به پیشنهاد مرحوم مطهری بر آن شد تا به تعیین اهداف و خط مشی (( حسینیه )) با قید این که با تفاهم (( مراجع )) باشد مبادرت ورزد که در نهایت امر مصوبه ای از جانب هیئت مدیره و هیئت مشورتی مورد تایید قرار می گیرد : (( در اجرای اهداف حسینیه ارشاد مقرر گردید که این موسسه با پیروی از بینش اسلامی گروهی از علمای صاحب نظر اسلامی که تقوی و اجتهاد و آشنایی آنان به اوضاع و احوال جهان محرز باشد با استقلال کامل به فعالیت های تبلیغی و تحقیقی اسلامی بپردازد ))3

جالب آن است که مصوبه فوق که به پیشنهاد مرحوم مطهری در جلسه مطرح و تایید شد از طرف کلیه اعضای حاضر در جلسه از جمله دکتر بهشتی ، موسوی اردبیلی ، هاشمی رفسنجانی ، دکتر باهنر و … بجز مرحوم مطهری امضا می شود که بنا به اظهارات اقای میانچی دلیل اصلی عدم رغبت مرحوم مطهری به امضای آن عدم گنجانیدن مسئله (( تجاهر به فسق )) سخنرانان در آن بود :

 

 

 

1. ویژه نامه ارشاد شماره 15 ص 89

2. منظور فخرالدین حجازی است که بعد از جلسات ایام مبعث در سال 1347 به خاطر مخالفت مرحوم مطهری با ایشان مقاله پیشنهادی اش جهت درج در کتاب محمد خاتم پیامبران به رغم تایید آن از سوی دیگر اعضا ( هیئت مدیره و هیئت مشورتی ) از سوی مرحوم مطهری رد شد و در نهایت به حذف نامبرده از حسینیه ارشاد منجر شد ن . ک به نشریه ارشاد خاطرات آقای میانچی شماره 15 ص 97

3. همان ص 102

 

البته برای ما و بقیه اعضای جلسه محرز بود مصوبه مزبور چندان مطلوب نظر ” استاد ” نبوده و مسئله ” تجاهر به فسق ” در سخنرانان و سایر شرایط و ضوابط دیگری نیز می بایستی گنجانده می شد که معظم له تهیه و تنظیم ضوابط مورد نظر خودشان را به بعد موکول کردند1 .

منابع :

کتاب : طرحی از یک زندگی، پوران شریعت رضوی – (همسر دکتر علی شریعتی)

نشر الکترونیکی : وب سایت شریعتی در نیمه حرف.کام، اِنی کاظمی – (Shariati.Nimeharf.Com)

 

 

تبلیغ :

بازار بورس فارکس بزرگترین بازار مالی در جهان با گردش مالی روزانه حدودا 1/9 ترليون دلار ميباشد.
Forex مخفف Foreign Exchange ميباشد كه معادل فارسي آن تبادل ارزهاي خارجي ميباشد به بيان ساده تر خريد يك ارز و فروش ارز ديگر به عنوان مثال وقتي شما دلار ميخريد در اصل ريال خود را فروخته و به دلار تبديل كرده ايد.

برعکس بازارهای سهام که مکان فیزیکی مشخصی دارند، معاملات در بازار جهانی ارز در مکان خاصی متمرکز نشده است اين بازار مكان فيزيكي ندارد و به اصطلاح به آن Over The Counter مي گويند . بازار بورس فارکس یک بازار بین بانکی می باشد که در حقیقت معاملات بین طرفین از طریق تلفن یا شبکه الکترونیکی (SWIFT OR INTERNET) هدایت و کنترل میشود. البته شبکه سوئیفت توسط بانکها مورد استفاده قرار می گیرد. در واقع زبان مشترک بانکداری بین المللی شبکه سوئیفت می باشد.

SWIFT: Society Worldwide Interbank Financial Telecommunication

حجم عظیمی ازاین معاملات ارزی به جای نقل وانتقال واقعی ارز ، ازطریق بدهکار و بستانکار کردن حسابهای بانکی انجام می شود. با توجه به اینکه همه ملل بسوی جهانی سازی اقتصاد پیش می روند و همه فعالیتهای اقتصادی نهایتا باید به پول برگردانده شود، بنابراين فعالیت این بازار ادامه خواهد یافت و هرگز متوقف نمی شود!
به طور خلاصه متوليان اصلي اين بازار را عمدتا بانکهاي مرکزي و تجاري کشورهاي مختلف ، شرکتها ، کارخانه ها ،واحدهاي وارداتي و صادراتي معتبر و حتي افراد عادي در سراسر جهان تشکيل مي دهند . بطوريکه امروزه اين بازار يکي از فعالترين بازارهاي اقتصادي و مالي جهان به شمارمي آيد.
عدم وجود یک مکان فیزیکی، بازار بورس فارکس را به یک بازار 24 ساعته تبدیل کرده که با بازگشایی هر یک از مراکز مالی در جهان، این بازار پیش می رود به طوری که معاملات ارزی در طول شبانه روز تنها با یک تلفن یا با استفاده ازشبکه اینترنت امکان پذیر است.
سیکل بازگشایی مراکز مالی جهان بدین ترتیب می باشد : نیوزلند- سیدنی- توکیو- هنگ کنگ- سنگاپور- بحرین- فرانکفورت- زوریخ- پاریس – لندن- نیویورک- شیکاگو و لس انجلس . اما بزرگترین و مهمترین مرکز مالی بازار بورس جهانی ارز ، لندن است . بعد از لندن بازارهای ارزی نیویورک وتوکیو قرار دارند در سایر مراکز مالی معاملات کوچکتری صورت می گیرد.
بنابراین بر خلاف سایر بازارهای مالی جهان، بازیگران بازار می توانند در طول 24 ساعت از هر گونه حوادث سیاسی، اقتصادی واجتماعی که باعث نوسان در این بازار میشود، استفاده کنند ( به جز شنبه و یکشنبه ) .
در این بازار ارزهایی انتخاب میشوند که همیشه عرضه و تقاضا در مورد آن ارز وجود دارد و پاسخگوی نیازهای بین المللی هستند ،همچنین ارز کشورهایی که دارای دولتهای با ثبات و تورم پایین هستند.
امروزه بیش از 85% معاملات روزانه بر روی ارزهای اصلی ( دلار امریکا، ین، یورو، پوند انگلیس، فرانک سویس، دلار کانادا، دلار استرالیا ) صورت می گیرد.

بازار فاركس حدودا از سال 1971 به صورت جهاني به راه افتاد. در آن زمان معاملات توسط تلفن و يا فاكس انجام ميشد و از حدود 1998 اين تجارت از طريق اينترنت نيز امكان پذير شد.

* مثالي براي درك راحت تر نحوه خريد و فروش در اين بازار و جابه جا شدن پول:
جابه جا شدن پول به صورت الكترونيك زياد هم پيچيده نيست و امروز تقريبا اكثر مردم ايران با آن سر و كار دارند حتما شما داراي يك حساب عابر بانك در يكي از بانكهاي ايران هستيد و نحوه عملكرد آنرا نيز ميدانيد شما به وسيله عابر بانك ميتوانيد در هر لحظه از شبانه روز پول خود را به حساب فرد ديگري توسط دستگاه خود پرداز بانك مربوط بفرستيد در اين زمان عملا پولي ميان 2 بانك رد و بدل نميشود بلكه همه چيز به صورت الكترونيك و بين 2 كامپيوتر اتفاق مي افتد پول از حساب شما كم و به حساب فرد ديگر اضافه ميشود اما هيچ چيز فيزيكي در كار نيست و همه چيز الكترونيكي ميباشد در بازار جهاني فاركس نيز دقيقا همين اتفاق توسط يك نرم افزار و كامپيوتر شخصي شما و كارگزار اتفاق مي افتد . در مثال قبل ميتوان بانك را همان كارگزار و دستگاه خود پرداز را كامپيوتر شخصي شما و نرم افزاري كه روي دستگاه خود پرداز نصب گرديده همان نرم افزار كارگزار بازار فاركس دانست .

دسته‌ها
بررسی و نقد ها شریعتی و روشنفکری شریعتی و مطهری ضد شریعتی - نقد شریعتی طرحی از یک زندگی مرگ شریعتی

اطلاعیه مشترک استاد مطهری و مهندس بازرگان درباره شریعتی

حساسیتهای استاد مطهری نسبت به علی و افکارش به این نامه هم محدود نشد و آن مرحوم همراه با مهندس بازرگان به نوشتن اطلاعیه مشترکی در آذر ماه 1356 درباره وضعیت فکری و ایمانی علی نوشتند و در ان ضمن تمجید و تقدیر از شخصیت شریعتی به برجسته کردن اشتباهات فراوان در مسائل اسلامی ( حتی در مسائل اصولی ) و کمبود مطالعه و آگاهی در مورد برخی از مسلمات قرآنی و سنت و معارف و فقه اسلامی به جوانان و علاقه مندان از باب وظیفه و رسالت ایمانی هشدار داده بودند که آثار شریعتی چندان از شائبه اشتباه و ضعف در مسائل دینی خالی نیست و این اطلاعیه چند ماه پس از مرگ شریعتی بود که منتشر شد .

1. در مورد چاپ مقالات شریعتی در کیهان ، مخالفان شریعتی سعی فراوانی کردند تا با انتساب مقالات به او و متهم نمودن وی به نوشتن انها به قصد آزادی از زندان ماهیت او را به زیر سوال برده و بدین سان انتقام خود را از علی بگیرند . علی بنا به اظهارات و خاطرات دوستان و برخی اسناد ساواک نوشتن آنها را جهت همکاری با رژیم پهلوی به قصد آزاد شدن رد کرده و ان را توطئه ای حساب شده از سوی ساواک بر ضد خودش می داند . ن . ک به ج دوم شریعتی به روایت اسناد ساواک صص 501 و 524 و 533 . استاد مطهری هم در نامه به آیت اله خمینی به چاپ این مقالات و ارائه انها توسط علی به کیهان برای آزادی از زندان تاکید می کند . آقای سید محمدمهدی جعفری خاطره ای از چگونگی برخورد مرحوم مطهری با چاپ این مقالات بعد از پایان جلسه سخنرانی در منزل دکتر نوفر دارد که شنیدنی است : بعد از پایان مجلس آقای مطهری در صدر سالن روی نیمکتی نشسته بود . چشمش افتاد به من . اشاره کرد که به طرفش بروم . رفتم گفت : دیدی رفیقت چه تیشه ای دارد به ریشه اسلام می زند ؟ من متوجه نشدم خیال کردم با آقای اصفهانی است گفتم : مگر آقای اصفهانی چه گفته ؟ مطهری گفت : اصفهانی را نمی گویم گفتم : پس کی ؟ گفت : دکتر شریعتی ! گفتم : چه کار کرده ؟ گفت : این مقالاتی که در کیهان می نویسد تیشه به ریشه دین زدن است گفتم مگر شما جریان را نمی دانید ؟ گفت : چی بوده جریان ؟ گفتم : دکتر شریعتی رفته بوده اصفهان یکی سخنرانی کرده بود این سخنرانی از نوار پیاده می شود و به وسیله ی دانشجویان چاپ می شود در صحافی ، ساواک کتاب را توقیف می کند . ساواک این را داده به کیهان . آقای مطهری گفت : نه ! این طوری نیست . گفتم خود دکتر شریعتی این را به من گفت آقای مطهری گفت : دروغ می گوید ! پدرش هم دروغ می گوید ! شهید مطهری نسبت به استاد محمدتقی شریعتی احترام فوق العاده ای قائل بود و همیشه با احترام از او یاد می کرد اما به قدری عصبانی بود که یک دفعه این حرف از دهانش پرید . سپس ادامه داد : یا این نوشته را داده به ساواک تا آزادش بکنند یا قول داده وقتی آزاد شد چیزی بنویسد . کسی به این شدت تیشه به ریشه اسلام نزده که دکتر شریعتی دارد می زند ! من وقتی دیدم آقای مطهری این قدر عصبانی است چیزی نگفتم . حتی این گفتگو را به دکتر شریعتی هم منتقل نکردم چون ما کوشش می کردیم شاید بین این دو نفر التیام داده شود . خداییش من هرگز از دکتر شریعتی بدگویی نسبت به شهید مطهری نشنیدم . شریعتی آن گونه که من او را شناختم ص 72  

  در آن هنگام من هنوز در خارج کشور بودم و مشغول سر و سامان دادن به امور فرزندانم در فرانسه   ( زیرا دوستان سیاسی بر این نظر بودند که آنها را از نظر امنیتی نباید به ایران برد ) .

آقای سید محمدمهدی جعفری که از نزدیک در ماجرای چگونگی نوشتن اعلامیه مهندس بازرگان و استاد مطهری بودند شرح ماجرا را بدین صورت توضیح می دهند :

بعد از فوت دکتر شریعتی ، مهندس بازرگان روی اصراری که در رفع کدورت و اختلاف بین شریعتی و مطهری داشت ، البته من از مرحوم بازرگان شنیدم در منزل آقای دکتر کاظم یزدی ، که از اعضای فعال انجمن پزشکان بود جلسه ای بود . در آنجا مهندس بازرگان رو می کند به آقای مطهری و می گوید : شایعاتی هست که شما با مرحوم شریعتی اختلافاتی داشتید . من می دانم که اختلافاتی نداشتید . بیایید من و شما چیزی بنویسیم درباره ی دکتر شریعتی که ریشه ی این شایعات زده شود .

شهید مطهری گفت : باشد من حاضرم

مهندس بازرگان در آنجا می گوید : یک چیزی شما بنویسید ، یک چیزی هم من می نویسم بعد این دو را با هم تلفیق می کنیم .

مهندس بازرگان گفت : یک چیزی من در تجلیل از شریعتی نوشتم . بعد که خواندم ایشان نپسندید . آقای مطهری مطلبی را که نوشته بود خواند من نپسندیدم . همه اش در رد و نقد دکتر شریعتی بود .

اعضای انجمن اسلامی پزشکان که در منزل دکتر کاظم یزدی بودند خیلی اصرار کردند که ما حتما چیز مشترکی بنویسیم . به خاطر از بین رفتن شایعات و چون می دانستم هیچ دو نفر نیستند که صد در صد در همه یمطالب با هم توافق داشته باشند من حرف های آقای مطهری را پذیرفتم . نوشته ی مطهری را گرفتم و مقداری خصوصا در مقدمه نظرات خودم را علاوه کردم . از جمله نوشتم : ما شهادت می دهیم که در مسئله ی توحید ، نبوت ، معاد ، عدل و امامت هیچ گونه اشکالی ندارد و به این اصول اعتقاد دارد و …

مابقی مطلب را شهید مطهری نوشته بود . از جمله نوشته بود به علت اطلاع کمی که از معارف اسلامی داشت ، دیدم این حرف صد در صد درست نیست ولی چون به یک توافق نسبی رسیده ایم آن را امضا کردم .

نوشته که منتشر شده و به دست من رسید خیلی ناراحت شدم . دیدم در جامعه اثر منفی دارد . خصوصا آن قسمتی که نوشته بود ایشان اطلاعات کمی از معارف اسلامی داشته است . از این جهت دکتر پیمان ، آقای میرحسین موسوی ، دکرت فریدون سحابی ، بسته نگار و من اعلامیه را برداشتیم و رفتیم منزل مهندس بازرگان به ایشان گفتیم : این چیه که نوشتی ؟

مهندس بازرگان گفت : من مثل شاگرد مدرسه ناآگاهی بودم . وقتی در کلاس نشسته ، شاگرد پیش خودش می گوید من این حرف را می زنم نمره بیست می گیرم . وقتی این اعلامیه امضا شد من پیش خود فکر کردم به پیروزی بزرگی دست یافته ام که آقای مطهری را وادار کرده ام آن حرف ها را بزند و اعتراف کند که اعتقادات دکتر هیچ اشکالی ندارد .

بازرگان افزود : اعلامیه را آوردم دادم دکتر سحابی . ایشان تا ان را نگاه کرد با ناراحتی گفت : این چیه که امضا کرده ای ؟

اولین ضربه را دکتر سحابی بر من وارد آورد و مرا متوجه کرد که متن آن چیزی نیست که من در آغاز فکر می کردم هست . حالا شما چه می گویید ؟ من حرفهای شما را قبول دارم .

من گفتم : در جامعه اثر منفی دارد .

مهندس بازرگان گفت : چه کار کنم ؟

گفتیم : شما باید توضیح بدهید که اثر آن اعلامیه از بین برود .

بازرگان گفت : قرار نبود که آن متن به این زودی منتشر بشود . یک نسخه دست من بود و یک نسخه هم دست آقای مطهری . چطوری این متن منتشر شده من نمی دانم . نسخه ای را که نزد من بود فقط به دکتر سحابی نشان دادم .

بعدها معلوم شد آقای مطهری وقتی از منزل دکتر کاظم یزدی بیرون می رود اعلامیه را می دهد به کسی الان نام آن فرد یادم نیست تا آن را بخواند . آقای مطهری حتی به آن فرد می گوید : این را بخوان اما منتشر نکن .

آن فرد چون می بیند نوشته به نفع آقای مطهری و به ضرر مرحوم دکتر شریعتی است بلافاصله آن را منتشر می کند .

مهندس بازرگان با عکس العمل سحابی که روبه رو می شود به آقای مطهری تلفن می کند و می گوید : خواهش می کنم متن را منتشر نکن . ما از خیرش گذشتیم .

آقای مطهری می گوید : من فقط یک نسخه دادم به کسی . چشم ان را منتشر نمی کنم

آقای مهندس بازرگان برای آن که اثر آن اعلامیه را خنثی بکند برداشت و توضیحی نوشت .

متن دوم را به من داد تا منتشر کنم . حقیقتا این توضیح خودش فی نفسه باعث ایجاد شک و شبهاتی پیرامون اصل مسئله است1 .  

متن اطلاعیه ای که استاد مطهری و مهندس بازرگان در سال 1356 درباره دکتر شریعتی و افکارش منتشر کردند به شرح ذیل است :

نظر به این که مسائل مربوط به مرحوم دکتر علی شریعتی مدتی است موضوع جنجال و اتلاف وقت طبقات مختلف و موجب انصراف آنها از مسائل اساسی و حیاتی و وسیله بهره برداری افراد و دستگاه های مغرض گردیده است . اینجانبان تبادل نظر در این مسائل را ضرور دانستیم و در پی یک سلسله مذاکرات به این نتیجه رسیدم که تا حدود زیادی وحدت نظر داریم . و با توجه به این که بیشترین افراد که دچار این سردرگمی و بیهوده کاری هستند از قشر حقیقت طلب اند وظیفه شرعی دانستیم عقاید و نظریات مشترک خود را در این زمینه نخست به طور اجمال و سپس به طور تفصیل به اطلاع عموم و به ویژه این قشر برسانیم . باشد که وسیله خیری برای رهایی از این سردرگمی و بازگشت به وحدت و الفت میان مسلمانان گردد که البته موجب رضای خدای متعال خواهد بود .

آنچه درباره آن مرحوم شایع است یا مربوط است به جنبه گرایش هایش و یا به استنباط ها و اظهار نظرهایش در مسائل اسلامی که در آثار و نوشته های او منعکس است .

اینجانبان که علاوه بر آشنایی به آثار و نوشته های مشارالیه با شخص او فی الجمله معاشرت داشتیم معتقدیم نسبت هایی از قبیل سنی گری و وهابی گری به او بی اساس است و او در هیچ یک از مسائل اصولی اسلام از توحید گرفته تا نبوت و معاد و عدل و امامت گرایش غیر اسلامی نداشته است .

ولی نظر به اینکه تحصیلات عالیه و فرهنگ او غربی بود و هنوز فرصت و مجال کافی نیافته بود در معارف اسلامی مطالعه وافی داشته باشد تا آنجا که گاهی از مسلمات قرآن و سنت و معارف و فقه اسلامی بی خبر می ماند – هر چند با کوشش زیاد به تدریج بر اطلاعات خود در این زمینه می افزود – در مسائل اسلامی ( حتی در مسائل اصولی ) دچار اشتباهات فراوان گردیده است که سکوت در برابر آنها ناروا و نوعی کتمان حقیقت و مشمول سخن خداست که : ” ان الذین یکتمون ما انزلنا من البینات و الهدی من بعد ما بیناه للناس فی الکتاب اولئک یلعنهم الله و یلعنهم للاعنون “

از این رو با توجه به اقبال فراوان جوانان به کتب مشارالیه و اینکه خود او در اواخر عمر در اثر تذکرات متوالی افراد بی غرض و بالاتر رفتن سطح مطالعات خودش متوجه اشتباهات خود شد و به یکی از نزدیکانش وکالت تام برای اصلاح آنها داد . اینجانبان بر آن شدیم به حول و قوه الهی ضمن احترام به شخصیت و تقدیر از زحمات و خدماتش در سوق دادن نسل جوان به طرف اسلام بدون مجامله و پرده پوشی و بدون اعتنا به احساسات طرفداران متعصب و یا دشمن مغرض طی نشریاتی نظریات خود را درباره مطالب و مندرجات کتابهای ایشان بالصراحه اعلام داریم . از خداوند متعال مدد می طلبیم و از همه افرادی که بی غرضانه نظریات مستدل خود را در اختیار ما قرار می دهند و ما را در این راه یاری نمایند متشکر خواهیم شد . والاسلام علی من اتبع الهدی

 

منابع :

کتاب  : طرحی از یک زندگی، پوران شریعت رضوی – (همسر دکتر علی شریعتی)

نشر الکترونیکی : وب سایت شریعتی در نیمه حرف.کام، اِنی کاظمی – (Shariati.Nimeharf.Com)