دکتر علی شریعتی

– بیشتر دوستانی که وارد وبسایت ما می شوند، دوست دارند بدانند شریعتی کیست؟ در نگاه اول به دنبال زندگی نامه دکتر شهید می باشند، ما این نوشته را برای همیشه ،به علت ورود دوستانی که می خواهند دکتر را بشناسند بالاترین نگاه خواهیم داشت، در واقع این نوشته سنجاب شده است!

خواستم که بگویم: فاطمه دختر خدیجه بزرگ است. دیدم که فاطمه نیست.

خواستم که بگویم: فاطمه دختر محمد (ص) است. دیدم که فاطمه نیست.

خواستم که بگویم: فاطمه همسر علــی است. دیــــدم که فاطمه نیست.

خواستم که بگویم: فاطمه مادر حسنیــن است. دیدم که فاطمه نیست.

خواستم که بگویم: فاطمه مادر زینب است. باز دیدم که فاطمه نیست.

نه اینها همه است و این هــمه فاطمه نیست؛ فاطمه، فاطمه است.

29 خرداد سالروز درگذشت دکتر علی شریعتی است. به همین مناسبت هر ساله به پاس خدمات ارزنده او به نسل جوان این کشور آثار و اندیشه های او همچون استاد شهید مرتضی مطهری مورد نقد و بازخوانی مستمر قرار می گیرد. بی شک او و استاد مطهری دو اندیشمند و دو متفکر تأثیرگذار در جامعه ایرانی بوده و هستند که اندیشه های آنان مقدمات نظری انقلاب اسلامی ایران را فراهم کرد. مجموعه آثار شریعتی که تاکنون بالغ بر 37 اثر رسیده است شامل آثار مختلفی چون، تاریخ، دین، جامعه شناسی، سیاست، عرفان، هنر و … است. در این میان او اهتمام ویژه ای به معرفی الگوهای خاص دینی دارد. شخصیتهایی چون ابوذر، علی(ع)، حسین(ع)، اقبال لاهوری و… کسانی هستند که در تاریخ اندیشه او به تدریج مشاهده می شوند. از منظر او معرفی الگوهای بزرگ در واقع نشان دادن توانمندیها و بستر مساعد تمدنی است که توانسته است آنان را در خود پرورش دهد. او می گوید:

« این یک افتخار بزرگی است که هنوز علیرغم همه علل و عوامل سیاسی و استعماری و ارتجاعی و مادی که مانع رشد و پیشرفت شخصیتها و نبوغ ها در جامعه اسلامی هست، اسلام چون گذشته، قدرت سازندگی انسان و پرورش دهندگی نبوغ را در خود حفظ کرده.»
(مقدمه « ما و اقبال » / ص 11)

زندگینامه

دکتر علی شریعتی در سال 1312 در روستای مزینان از حوالی شهرستان سبزوار متولد شد. اجداد او همه از عالمان دین بوده اند…. پدر پدر بزرگ علی، ملاقربانعلی، معروف به آخوند حکیم، مردی فیلسوف و فقیه بود که در مدارس قدیم بخارا و مشهد و سبزوار تحصیل کرده و از شاگردان برگزیده حکیم اسرار (حاج ملاهادی سبزواری) محسوب می شد. پدرش استاد محمد تقی شریعتی (موسس کانون حقایق اسلامی که هدف آن «تجدید حیات اسلام و مسلمین» بود) و مادرش زهرا امینی زنی روستایی متواضع و حساس بود. علی حساسیتهای لطیف انسانی و اقتدار روحی و صلاحیت عقیده اش را از مادرش به ودیعه گرفته بود. علی به سال 1319 در سن هفت سالگی در دبستان ابن یمین، ثبت نام می کند، اما به دلیل بحرانی شدن اوضاع کشور ـ تبعید رضا شاه و اشغال کشور توسط متفقین ـ  خانواده اش را به ده می فرستد و پس از برقراری آرامش نسبی در مشهد علی و خانواده اش به مشهد باز می گردند. پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در 16 سالگی سیکل اول دبیرستان (کلاس نهم نظام قدیم) را به پایان رساند و وارد دانشسرای مقدماتی شد. در سال 31، اولین بازداشت علی که در واقع نخستین رویارویی مستقیم وی با حکومت و طرفداری همه جانبه او از حکومت ملی بود، واقع  شد. در همین زمان یعنی 1331 وی که در سال آخر دانشسرا بود به پیشنهاد پدرش شروع به ترجمه کتاب ابوذر (نوشته عبدالحمید جوده السحار) می کند. در اواسط سال 1331 تحصیلات علی در دانشسرا تمام شد و پس از مدتی شروع به تدریس در مدرسه کاتب پور احمدآباد کرد. و همزمان به فعالیتهای سیاسیش ادامه داد. کتاب «مکتب واسطه» نیز در همین دوره نوشته شده است. در سال 1334 پس از تاسیس دانشکده علوم و ادبیات انسانی مشهد وارد آن دانشکده شد. در دانشکده مسئول انجمن ادبی دانشجویان بود در همین سالهاست که آثاری از اخوان ثالث مانند کتاب ارغنون (1330) و کتاب زمستان (1335) و آخر شاهنامه (1328) به چاپ رسید و او را سخت تحت تاثیر قرار داد. در این زمان فعالیتهای سیاسی ـ اجتماعی شریعتی در نهضت (جمعیتی که پس از کودتای 28 مرداد توسط جمعی از ملیون خراسان ایجاد شده که علی شریعتی یکی از اعضا آن جمعیت بود). آشنایی او با خانم پوران شریعت رضوی در دانشکده ادبیات منجر به ازدواج آن دو در سال 1337 می گردد. و پس از چند ماه زندگی مشترک به علت موافقت با بورسیه تحصیلی او در اوایل خرداد ماه 1338 برای ادامه تحصیل راهی فرانسه می شود. در طول دوران نحصیل در اروپا علاوه بر نهضت آزادیبخش الجزایر با دیگر نهضتهای ملی افریقا و آسیا، آشنایی پیدا کرد و به دنبال افشای شهادت پاتریس لومومبا در 1961 تظاهرات وسیعی از سوی سیاهپوستان در مقابل سفارت بلژیک در پاریس سازمان یافته بود که منجر به حمله پلیس و دستگیری عده زیادی از جمله دکتر علی شریعتی شد. دولت فرانسه که با بررسی وضع سیاسی او، تصمیم به اخراج وی گرفت اما با حمایت قاضی سوسیالیست دادگاه، مجبور می شود اجرای حکم را معوق گذارد. وی در سال 1963 با درجه دکتری یونیورسیته فارغ التحصیل شد و پس از مدتی او به همراه خانواده و سه فرزندش به ایران بازگشت و در مرز بازرگان توسط مأموران ساواک دستگیر شد.

پس از بازگشت از اروپا

پس از پنج سال تحصیل و آموختن و فعالیت سیاسی، در اروپا، بازگشت به فضای راکد و بسته جامعه ایران و آن هم تدریس در دبیرستان بسیار رنج آور بود، سال بعد (وی) پس از قبولی در امتحان به عنوان کارشناس کتب درسی به تهران منتقل می شود و با آقایان برقعی و باهنر و دکتر بهشتی که از مسئولین بررسی کتب دینی بودند، همکاری می کند. ترجمه کتاب «سلمان پاک» اثر پروفسور لوئی ماسینیون حاصل تلاش او در این دوره است. از سال 1345 او به استادیار رشته تاریخ در دانشکده مشهد استخدام می شود. موضوعات اساسی تدرس او را می توان به چند بخش تقسیم کرد: تاریخ ایران، تاریخ و تمدن اسلامی و تاریخ تمدنهای غیر اسلامی. از همان آغاز روش تدریس، برخوردش با مقررات متداول در دانشکده و رفتارش با دانشجویان، او را از دیگر استادان متمایز می کرد. چاپ کتاب اسلام شناسی و موفقیت درسهای دکتر علی شریعتی در دانشکده مشهد و ایراد سخنرانیهای او در حسینیه ارشاد در تهران موجب شد که دانشکده های دیگر ایران از او تقاضای سخنرانی کنند این سخنرانیها از نیمه دوم سال 1347 آغاز شد. مجموعه این فعالیتها مسئولین دانشگاه را بر آن داشت که  ارتباط او با دانشجویان را قطع کنند و به کلاسهای وی که در واقع به جلسات سیاسی ـ فرهنگی بیشتر شباهت داشت، خاتمه دهند. در پی این کشمکشها و دستور شفاهی ساواک به دانشگاه مشهد کلاسهای درس او، از مهرماه 1350، رسماً تعطیل شد. از اواخر آبان ماه 51 بخاطر سخنرانی های ضد رژیم، زندگی مخفی وی آغاز شد و پس از چند ماه زندگی مخفی درمهرماه سال 1352 خود را به ساواک معرفی کرد که تا 18 ماه او را در سلول انفرادی زندانی کردند؛ که نهایتاً در اواخر اسفند ماه سال 53 او از زندان آزاد می شود و بدین ترتیب مهمترین فصل زندگی اجتماعی و سیاسی وی خاتمه می یابد. در این دوران که مجبور به خانه نشینی بود؛ فرصت یافت تا به فرزندانش توجه بیشتری کند. در سال 55، با فرستادن پسرش (احسان) به خارج از کشور فرصت یافت تا مقدمات برنامه هجرت خود را فراهم کند. دکتر شریعتی نهایتا در روز 26 اردیبهشت سال 1356 از ایران، به مقصد بلژیک هجرت کرد و پس از اقامتی سه روزه در بروکسل عازم انگلستان شد و در منزل یکی از بستگان نزدیک همسر خود اقامت گزید و پس از گذشت یک ماه در 29 خرداد همان سال به نحو مشکوک درگذشت و با مشورت استاد محمد تقی شریعتی و کمک دوستان و یاران او از جمله شهید دکتر چمران و امام موسی صدر در جوار حرم مطهر حضرت زینب (س) در سوریه به خاک سپرده شد.

مجموعه آثار :

٣. زن

٢.چه باید کرد

١.برای خود، برای ما،‌ برای دیگران

۶.انسان

۵.جهانبینی ایدئولوژی

۴.مذهب علیه مذهب

۹.بازشناسی هویت ایرانی اسلامی

٨.علی (ع)

٧.  انسان بی خود

١٢.اسلام شناسی مشهد

١١.میعاد با ابراهیم

١٠.روش شناخت اسلام

١۵.گفتگوهای تنهای

١۴.هنر

١٣.ویژگیهای قرون جدید

١٨.فرهنگ لغات

١٧.آثار گوناگون

١۶.نامه ها

٢١.با مخاطبهای آشنا

٢٠.یک جلوش تا بی نهایت صفر

١۹.پدر، مادر، ما متهمیم!

٢۴.بازگشت

٢٣.ابوذر

٢٢.خودسازی انقلابی

٢٧.شیعه

٢۶.حج

٢۵.ما و اقبال

۳٠.جهت گیری طبقاتی اسلام

٢۹.تشیع علوی، تشیع صفوی

٢٨.نیایش

۳۳.هبوط در کویر

٣٢.تاریخ تمدن جلد دوم

۳١.تاریخ تمدن جلد اول

٣۶.اسلام شناسی دوره سه جلدی

۳۵.-تاریخ ادیان جلد دوم

٣۴.تاریخ ادیان جلد اول

27 دیدگاه دربارهٔ «دکتر علی شریعتی»

  1. دوست ارجمد عالی بود واقعا خوشم امد.
    بابا این حرف های شریعتی واقعا ادم ها را به پرواز میاورد این چه طور الفبای فارسیه جملات
    اش مثل گوله است که تو مغز هرکه برسد ویران اش میکند . استاد و معلم بزرگ را خلی
    دوست دارم.
    و لی شما هم با این کار تان واقعا یاد از استاد را زنده نگاه میداری. اری وال ار ول.

  2. ما بیکار نیستیم بشینیم سخنرانی دکتر شریعتی رو گوش کنیم
    در جواب این دوست عزیز باید بگم که … نصیحت های باباتونو شاید مجبور باشید گوش بدید اما سخنان دکتر شریعتی رو هیچ اجباری واسه گوش کردنشون برا یشما نمیبینم در ثانی سخنان دکتر مال آدمای بیکار نیست .مال اونایی که یه درک و فهم خوب و یک کوله بار از تجربه رو میخوان بزارن رو دوش…

    1. درود بر شما فاطمه خانوم، سخن شما کاملا رد شده نیست، اما باید بگوییم نباید آثار دکتر را به طبققه ای خاص محدود کنید! – شما گفتید : مال اونایی که یه درک و فهم خوب و یک کوله بار از تجربه رو میخوان بزارن رو دوش…

      دکتر شریعتی می گفت از اون آخوندی که نهج البلاغه رو برای فقرا محدود کرده بود..

  3. ما بیکار نیستیم بشینیم سخنرانی دکتر شریعتی رو گوش کنیم
    در جواب این دوست عزیز باید بگم که … نصیحت های باباتونو شاید مجبور باشید گوش بدید اما سخنان دکتر شریعتی رو هیچ اجباری واسه گوش کردنشون برا ی شما نمیبینم در ثانی سخنان دکتر مال آدمای بیکار نیست .مال اونایی که یه درک و فهم خوب دارن و یک کوله بار از تجربه رو میخوان بزارن رو دوش…

  4. سلام
    من یکی که داشتم نا امید می شدم تا اینکه … بگذریم
    ولی دارم کم کم امیدوار می شم ، هنوز هستند کسانی که بدون ملاحظات ، و صرفا برای فهمیدن تلاش می کنند .
    موفق باشید .
    یا علی

  5. هرکسی به اندازه ای که احساسش می کنند “هست
    هرکسی را نه بدان گونه که”هست” احساس میکنند
    بدان گونه که “احساسش” میکنند هست

    باسلام و درود فراوان برشما

    مرسی از وبلاگ ارزشمندتان ….پیروز و پایدار باشید

  6. تقوی را پرهیزکاری یا پرهیزگاری ترجمه می کنند . این یک معنی سلبی و مفهوم منفی است ، ناشی از بینش زاهدانه و صوفیانه ای که در بینش اسلامی ما هم نفوذ کرده است . پرهیزکاری هدفش آلوده نشدن به پلیدی است و مصون ماندن از بدی است . یعنی منزه ماندن ، کار بد نکردن ، “ماندن” و “نکردن” ! اولی یک معنی ایستا ( استاتیک ) و دومی یک مسئولیت منفی ، نتیجه ؟ ” سالم ماندن ” ! ” کامل شدن ” در آن نیست . ” بودن ” است ، ” شدن ” در آن نیست .

  7. سلام خسته نباشید به خاطر وب سایت خوبتونم ممنونم بهتون خسته نباشید میگم
    میخواستم ببینم شهید دکتر شریعتی کتابی که درباره فلسفه نماز باشه دارن اگه هست اسمش یا فایل دانلودش یا از دکتر نبود از کس دیگه سراغ دارین …..با تشکر فراوان از همتوننننننننننننننننننن

  8. سلام دوست عزیز باید قبل از هرچیز به شما به خاطر مطالب جالب و مفیدتان تبریک بگویم اما غرض از مزاحمت این که وقتی در لیست لینک هایی که با سایت تاریخ و تمدن جهان تبادل لینک هوشمند کرده اند میگشتم چند سایت خوب رو انتخاب کردم که ازشون خواشه کنم تا بامن تبادل لینک کنن اخه من نیز در سایت خود این سیستم تبادل لینک هوشمند رو قرار دارم اما فعلا تعداد زیادی با من تبادل لینک نکرده اند برای همین از شما خواهش میکنم تا که با من تبادل لینک کنید و روشش هم دقیقا مثل تبادل لینک با سایت تاریخ و تمدن جهان است ضمن تشکر از وقتی که به من اختصاص دادید خواهشمندم برای تبادل لینک هوشمند با سایت من به آدرس زیر مراجعه کنید
    http://maadweb.com/linkt/links.php

    با تشکر

  9. سلام من از کتاب های دکتر شریعتی خیلی خوشم می یاد ولی حیف که تازه با این معلم بزرگ آشنا شدم
    یه سوال دارم
    شعر خدایا کفر نمی گویم کتابه یا یه شعر کوتاه؟
    من دونبال این کتابشم؟
    لطفا به من سر بزن و جوابم رو بده

  10. سلام – خسته نباشی ، وبلاگ شما با عنوان دکتر علی شریعتی به لیست “دوستان وبلاگ نویس ” در صفحه اصلی سایت ما اضاف شد ، ممنون میشم شما هم ما رو لینک کنید

  11. شریعتی این را بدان تا دنیا دنیاست راهت ادامه خواهد داشت و ما نیز ان را ادامه خواهیم داد.درود بر تو زمانی که زاده شدی و زمانی که زندگی کردی و زمانی که دوباره بر انگیخته خواهی شد.یاعلی

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.